A–Z

Spor Hekimliği Sözlüğü

Sporcu sağlığı, yaralanma ve performans terimlerinin Türkçe–İngilizce açıklamalı rehberi.

Prof. Dr. Bülent Bayraktar

Prof. Dr. Bülent Bayraktar

Spor Hekimi · İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi

Bu sözlük, sporcuların ve sağlık profesyonellerinin spor hekimliği kavramlarını doğru anlaması için hazırlanmıştır. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez.

610 terim

A

Açık Kinetik Zincir Egzersizi

Open Kinetic Chain Exercise

TREl ya da ayağın serbestçe hareket ettiği, bacak ekstansiyonu gibi egzersizler. Belirli kasları izole etmek için kullanılır.

ENExercises such as leg extensions where the hand or foot moves freely. They are used to isolate specific muscles.

Adduktor Longus Zorlanması

Adductor Longus Strain

TRKasık iç kaslarından adduktor longusun lif yırtığıdır. Yön değiştirme ve şut hareketlerinde kasık ağrısına yol açar.

ENA fiber tear of the adductor longus, one of the inner groin muscles. It causes groin pain during cutting and kicking movements.

Adım Sıklığı (Kadans)

Cadence (Step Rate)

TRBirim zamanda atılan adım sayısıdır ve genellikle dakikadaki adım olarak ifade edilir. Adım uzunluğuyla birlikte koşu hızını ve mekanik verimliliği etkiler.

ENThe number of steps taken per unit time, usually expressed as steps per minute. Together with stride length it influences running speed and mechanical efficiency.

Adım Uzunluğu

Stride Length

TRBir ayağın temasından aynı ayağın bir sonraki temasına kadar kat edilen mesafedir. Adım sıklığıyla birlikte koşu hızını belirleyen iki temel değişkenden biridir.

ENThe distance covered from one foot's contact to the next contact of the same foot. Together with step rate it is one of the two key variables determining running speed.

Adson Testi

Adson Test

TRBoyun çevrilip kol uzatılırken radial nabızdaki değişimi değerlendiren testtir. Nabzın zayıflaması torasik çıkış sendromunu düşündürür.

ENA test that assesses changes in the radial pulse while the neck is rotated and the arm extended. Diminished pulse suggests thoracic outlet syndrome.

Aerobik Güç

Aerobic Power

TRAerobik enerji sistemiyle yüksek hızda enerji üretebilme kapasitesidir. Genellikle VO2max ile yakından ilişkili olup dayanıklılık sporlarında belirleyicidir.

ENThe capacity to produce energy at a high rate through the aerobic system. It is closely related to VO2max and decisive in endurance sports.

Aerobik Kapasite

Aerobic Capacity

TROksijenli enerji sistemiyle uzun süreli efor üretebilme yeteneği. Dayanıklılık sporlarının temelidir.

ENThe ability to sustain prolonged effort using the oxygen-based energy system; the basis of endurance sports.

Agonist-Antagonist Eş Aktivasyonu

Agonist-Antagonist Coactivation

TRBir hareket sırasında karşıt görevli kasların aynı anda kasılmasıdır. Eklem stabilitesini sağlar ancak aşırı eş aktivasyon hareket verimliliğini düşürebilir.

ENThe simultaneous contraction of opposing muscles during a movement. It provides joint stability, though excessive coactivation can reduce movement efficiency.

Akromiyoklaviküler Ayrılma

Acromioclavicular Separation

TRKöprücük kemiği ile akromiyon arasındaki eklemin bağ yırtığına bağlı ayrılmasıdır. Omuz üzerine düşmeyle oluşur ve şiddetine göre derecelendirilir.

ENSeparation of the joint between the collarbone and acromion due to ligament tearing. It results from a fall onto the shoulder and is graded by severity.

Akromiyoklaviküler Eklem Burkulması

Acromioclavicular Joint Sprain

TRKöprücük kemiği ile akromiyon arasındaki eklem bağlarının zorlanması veya yırtılmasıdır. Genellikle omuz üzerine düşmeyle oluşur ve omuz tepesinde ağrı verir.

ENStrain or tearing of the ligaments between the collarbone and the acromion. It typically results from a fall onto the shoulder and causes pain at the top of the shoulder.

Aksesuar Naviküler

Accessory Navicular

TRNaviküler kemiğin iç tarafında bulunan fazladan bir kemik veya kıkırdak parçasıdır. Tahriş olduğunda iç ayak kemerinde ağrı yapabilir.

ENAn extra bone or piece of cartilage on the inner side of the navicular bone. It can cause pain on the inner arch of the foot when irritated.

Aktif Toparlanma

Active Recovery

TRDüşük şiddetli hareketle kan dolaşımını artırarak toparlanmayı hızlandırma yöntemi.

ENUsing low-intensity movement to boost circulation and speed recovery.

Aktin-Miyozin Çapraz Köprüsü

Actin-Myosin Cross-Bridge

TRMiyozin başlarının aktin filamentlerine bağlanarak oluşturduğu geçici bağlantılardır. Bu köprülerin döngüsel çekme hareketi kas kasılmasının kuvvetini sağlar.

ENTemporary connections formed when myosin heads bind to actin filaments. The cyclic pulling action of these bridges produces the force of muscle contraction.

Aktivasyon Sonrası Güçlenme

Post-Activation Potentiation

TRYoğun bir ön kasılmanın ardından kasın kısa süreli olarak daha yüksek kuvvet ve güç üretebilmesidir. Patlayıcı performansı artırmak için ısınma stratejilerinde kullanılır.

ENA short-term enhancement in a muscle's ability to produce force and power following an intense prior contraction. It is used in warm-up strategies to boost explosive performance.

Akut Dağ Hastalığı

Acute Mountain Sickness

TRYüksek irtifaya hızlı çıkışta gelişen baş ağrısı, bulantı ve yorgunlukla seyreden bir durum. Genellikle yavaş yükselme ve iniş ile yönetilir.

ENA condition of headache, nausea, and fatigue developing with rapid ascent to high altitude. It is generally managed with slow ascent and descent.

Akut:Kronik Yük Oranı

Acute:Chronic Workload Ratio

TRSon haftanın yükünün önceki haftaların ortalamasına oranı. Ani artışlar yaralanma riskini yükseltir.

ENThe ratio of the most recent week's load to the average of prior weeks; sharp spikes raise injury risk.

Algılanan Zorluk Derecesi (RPE)

Rating of Perceived Exertion (RPE)

TRSporcunun efor şiddetini öznel olarak puanlaması. Antrenman yükünü izlemede pratik bir araçtır.

ENAn athlete's subjective rating of effort intensity; a practical tool for monitoring training load.

Anabolik Androjenik Steroidler

Anabolic-Androgenic Steroids

TRTestosteronun etkilerini taklit ederek kas kütlesini artıran yasaklı maddeler. Ciddi hormonal, kardiyovasküler ve psikolojik yan etkilere yol açabilir.

ENBanned substances that mimic the effects of testosterone to increase muscle mass. They can cause serious hormonal, cardiovascular, and psychological side effects.

Anaerobik Dayanıklılık

Anaerobic Endurance

TRYüksek şiddetli eforu anaerobik sistemlerle olabildiğince uzun süre sürdürebilme yeteneğidir. Laktat birikimine ve asidoza karşı dirençle yakından ilişkilidir.

ENThe ability to sustain high-intensity effort through the anaerobic systems for as long as possible. It is closely linked to resistance against lactate accumulation and acidosis.

Anaerobik Eşik

Anaerobic Threshold

TRKan laktat birikiminin hızla arttığı, aerobik enerji üretiminin yetersiz kalmaya başladığı egzersiz şiddetidir. Dayanıklılık performansının önemli bir fizyolojik sınırıdır.

ENThe exercise intensity at which blood lactate accumulation rises rapidly as aerobic energy production becomes insufficient. It is an important physiological boundary of endurance performance.

Anaerobik Glikoliz

Anaerobic Glycolysis

TROksijen olmadan glikozun parçalanarak ATP ve laktat üretildiği enerji yoludur. Yaklaşık 10 saniye ile 2 dakika arası yüksek şiddetli eforların ana enerji kaynağıdır.

ENAn energy pathway that breaks down glucose without oxygen to produce ATP and lactate. It is the main fuel source for high-intensity efforts lasting roughly 10 seconds to 2 minutes.

Anaerobik Güç

Anaerobic Power

TRKısa süreli, yüksek şiddetli eforda oksijensiz enerji üretme kapasitesi. Sprint ve sıçrama performansını belirler.

ENThe capacity to produce energy without oxygen during short, high-intensity effort. Determines sprint and jump performance.

Anaerobik Güç Çıkışı

Anaerobic Power Output

TRAnaerobik enerji sistemleriyle kısa sürede üretilebilen mekanik güçtür. Kısa süreli patlayıcı performansın temel belirleyicilerinden biridir.

ENThe mechanical power that can be produced in a short time by the anaerobic energy systems. It is one of the key determinants of short-duration explosive performance.

Anaerobik Güç Rezervi

Anaerobic Power Reserve

TRMaksimal sprint gücü ile maksimal aerobik gücü arasındaki farktır. Sporcunun aerobik kapasitesinin üzerinde ne kadar ek güç üretebileceğini yansıtır.

ENThe difference between maximal sprint power and maximal aerobic power. It reflects how much additional power an athlete can produce above their aerobic capacity.

Anaerobik İş Kapasitesi

Anaerobic Work Capacity

TRKritik gücün üzerindeki şiddetlerde yapılabilen toplam iş miktarıdır. Sınırlı bir enerji havuzu olarak yüksek şiddetli eforların sürdürülebilirliğini belirler.

ENThe total amount of work that can be performed at intensities above critical power. As a finite energy pool, it determines the sustainability of high-intensity efforts.

Anaerobik Kapasite (MAOD)

Anaerobic Capacity (MAOD)

TRMaksimal birikmiş oksijen açığı yöntemiyle tahmin edilen, anaerobik sistemlerin toplam enerji üretim kapasitesidir. Yüksek şiddetli kısa süreli performansın belirleyicilerinden biridir.

ENThe total energy production capacity of the anaerobic systems, estimated via the maximal accumulated oxygen deficit method. It is one of the determinants of short-duration high-intensity performance.

Ani Kardiyak Ölüm

Sudden Cardiac Death

TRSporcuda altta yatan kalp hastalığına bağlı, ani ve beklenmedik ölüm. Tarama ve ön değerlendirme ile risk azaltılabilir.

ENSudden, unexpected death in an athlete due to underlying heart disease. Risk can be reduced with screening and pre-participation evaluation.

Antioksidanlar

Antioxidants

TREgzersizle oluşan serbest radikallerin hücre hasarını azaltan bileşikler. Aşırı takviyesinin antrenman adaptasyonlarını köreltebileceği tartışılmaktadır.

ENCompounds that reduce cell damage from exercise-induced free radicals. It is debated whether excessive supplementation may blunt training adaptations.

Antrenman Hacmi

Training Volume

TRBelirli bir dönemde gerçekleştirilen toplam antrenman miktarıdır ve set, tekrar, mesafe veya süre ile ölçülür. Yük yönetiminin ve uyumların temel belirleyicilerinden biridir.

ENThe total amount of training performed over a given period, measured by sets, repetitions, distance, or duration. It is one of the key determinants of load management and adaptation.

Antrenman Monotonisi

Training Monotony

TRAntrenman yükünün gün gün ne kadar değişkenlik gösterdiğini yansıtan bir ölçüttür. Düşük değişkenlik yüksek monotoniye işaret eder ve aşırı zorlanma riskini artırabilir.

ENA measure reflecting how much training load varies from day to day. Low variability indicates high monotony and can increase the risk of overreaching.

Antrenman Şiddeti

Training Intensity

TRBir antrenmanın ne kadar zorlayıcı olduğunu ifade eden değişkendir; ağırlıkta yüzde, kalp hızı veya hız ile ölçülebilir. Uyumların türünü ve büyüklüğünü güçlü biçimde etkiler.

ENA variable expressing how demanding a training session is, measurable as a percentage of load, heart rate, or speed. It strongly influences the type and magnitude of adaptations.

Antrenman Yaşı

Training Age

TRBir sporcunun belirli bir sporla ne kadar süredir yapılandırılmış antrenman yaptığı. Kronolojik yaştan farklıdır ve uygun antrenman ilerlemesini belirlemede önemlidir.

ENHow long an athlete has been engaged in structured training for a particular sport. It differs from chronological age and is important in determining appropriate training progression.

Antrenman Yoğunluğu (Density)

Training Density

TRBelirli bir süre içinde yapılan iş ile dinlenme arasındaki ilişkidir. Dinlenme aralıklarının kısaltılması yoğunluğu artırarak metabolik ve dayanıklılık uyaranını yükseltir.

ENThe relationship between work performed and rest taken within a given time. Shortening rest intervals increases density and raises the metabolic and conditioning stimulus.

Antrenman Yükü

Training Load

TRBir antrenmanın süre, şiddet ve sıklık bileşiminden oluşan toplam stresi. İzlenmesi yaralanmayı azaltır.

ENThe total stress of training from duration, intensity, and frequency; monitoring it reduces injury risk.

Antrenman Zorlanması (Strain)

Training Strain

TRAntrenman yükü ile monotoninin birleşiminden elde edilen, toplam fizyolojik zorlanmayı yansıtan ölçüttür. Yüksek değerler yaralanma ve aşırı yüklenme riskiyle ilişkilendirilir.

ENA measure derived from combining training load with monotony, reflecting total physiological strain. High values are associated with injury and overload risk.

Antrenmansızlık (Detraining)

Detraining

TRAntrenmanın kesilmesiyle kazanılan uyumların ve performansın zamanla geriye gitmesi.

ENThe loss of training adaptations and performance over time when training stops.

Antropometri

Anthropometry

TRBoy, kilo, çevre ve deri kıvrım kalınlığı gibi vücut ölçülerinin standart biçimde alınması.

ENStandardized measurement of body dimensions such as height, weight, girths, and skinfolds.

Apley Testi

Apley Compression Test

TRHasta yüzükoyun yatarken diz bükülüp ayağa baskı uygulayarak ve döndürerek menisküs yırtığını araştıran testtir. Bası ile ağrı menisküs lezyonunu gösterir.

ENA test performed with the patient prone, applying axial pressure and rotation to the flexed knee to assess meniscal tears. Pain with compression indicates a meniscal lesion.

Apofizit

Apophysitis

TRBüyüme plağına yapışan tendonun çekme kuvvetiyle iltihaplanması. Büyüme çağı sporcularında görülür.

ENInflammation at a growth plate where a tendon attaches, from traction forces; seen in growing athletes.

Aralıklı Oruç (Spor)

Intermittent Fasting (Sport)

TRYeme ve açlık dönemlerini belirli zaman pencerelerine ayıran beslenme stratejisi. Sporcularda antrenman zamanlaması ve enerji elverişliliği açısından dikkatle planlanmalıdır.

ENA nutrition strategy that divides eating and fasting into defined time windows. In athletes it must be planned carefully with respect to training timing and energy availability.

Arka Ayak Bileği Sıkışması

Posterior Ankle Impingement

TRAyak bileği plantar fleksiyonda iken arka yapıların, sıklıkla os trigonumun sıkışmasıdır. Balerin ve futbolcularda arka ayak bileği ağrısı yapar.

ENImpingement of posterior structures, often an os trigonum, when the ankle is in plantar flexion. It causes posterior ankle pain in dancers and soccer players.

Arka Çapraz Bağ Yaralanması (PCL)

Posterior Cruciate Ligament Injury

TRDiz ekleminin arka çapraz bağının zedelenmesi veya yırtılmasıdır. Genellikle bükülü dize öne doğru darbe (dashboard yaralanması) ile oluşur.

ENInjury or tear of the posterior cruciate ligament of the knee. It typically results from a forward blow to a flexed knee, such as a dashboard injury.

Arka Çekmece Testi

Posterior Drawer Test

TRDiz 90 derece bükülüyken kaval kemiğinin arkaya itilmesiyle arka çapraz bağı değerlendiren testtir. Aşırı arkaya kayma PCL yaralanmasını gösterir.

ENA test that evaluates the posterior cruciate ligament by pushing the tibia backward with the knee flexed to 90 degrees. Excessive backward movement indicates PCL injury.

Arteriyovenöz Oksijen Farkı

Arteriovenous Oxygen Difference

TRAtardamar ve toplardamar kanı arasındaki oksijen içeriği farkıdır ve dokuların kandan çektiği oksijeni yansıtır. Egzersizde kasların oksijen kullanım kapasitesini gösterir.

ENThe difference in oxygen content between arterial and venous blood, reflecting how much oxygen the tissues extract. It indicates the muscles' capacity to use oxygen during exercise.

Artroskopi

Arthroscopy

TREklem içine küçük kesilerden kamera ve aletlerle girilen minimal invaziv cerrahi yöntem.

ENA minimally invasive surgical technique entering a joint with a camera and instruments through small incisions.

Asetabular Labrum Yırtığı

Acetabular Labral Tear

TRKalça eklemini çevreleyen kıkırdak halkanın (labrum) yırtılmasıdır. Kasıkta ağrı, takılma ve tıklama hissi verir.

ENA tear of the ring of cartilage (labrum) surrounding the hip joint. It causes groin pain along with catching and clicking sensations.

ASIS Avülsiyonu

Anterior Superior Iliac Spine Avulsion

TRSartorius kasının çekmesiyle ön üst kalça çıkıntısının (ASIS) büyüme plağından kopmasıdır. Genç sprinterlerde ani kas kasılmasıyla görülür.

ENAvulsion of the anterior superior iliac spine growth plate by the pull of the sartorius muscle. It is seen in young sprinters during sudden muscle contraction.

Aşamalı Aşırı Yükleme

Progressive Overload

TRVücudu sürekli uyum sağlamaya zorlamak için antrenman yükünün zamanla kademeli olarak artırılmasıdır. Kuvvet ve kondisyon gelişiminin temel ilkesidir.

ENThe gradual increase of training load over time to continually force the body to adapt. It is the foundational principle of strength and fitness development.

Aşırı Antrenman Sendromu

Overtraining Syndrome

TRYetersiz toparlanmayla biriken aşırı yükün yol açtığı performans düşüşü, yorgunluk ve uyku-mizaç bozuklukları.

ENPerformance decline, fatigue, and sleep/mood disturbance from accumulated excessive load with inadequate recovery.

Aşırı Kullanım Yaralanması (Kavram)

Overuse Injury (Concept)

TRTek bir travma yerine tekrarlayan yüklenmeden kaynaklanan doku hasarı. Yeterli toparlanma olmadan biriken mikro travmalar sonucu yavaş yavaş gelişir.

ENTissue damage arising from repetitive loading rather than a single trauma. It develops gradually from accumulated microtrauma without adequate recovery.

Aşil Tendonu

Achilles Tendon

TRBaldır kaslarını topuk kemiğine bağlayan vücudun en güçlü tendonu. Aşırı yüklenmede tendinopati ya da ani kopma görülebilir.

ENThe body's strongest tendon, connecting the calf muscles to the heel bone. Overuse can cause tendinopathy or sudden rupture.

Aşil Tendonu Rüptürü

Achilles Tendon Rupture

TRTopuk arkasındaki Aşil tendonunun tam yırtılmasıdır. Ani sıçrama veya hızlanmada baldıra darbe hissi ve parmak ucunda yükselememe ile kendini gösterir.

ENA complete tear of the Achilles tendon behind the heel. It presents with a sensation of being struck on the calf and an inability to rise onto the toes during sudden jumping or acceleration.

Atelleme / Breysleme

Bracing

TRBir eklemi desteklemek, hareketini sınırlamak ya da korumak için dışarıdan cihaz uygulanması. Rehabilitasyon ve spora dönüş sırasında stabilite sağlar.

ENThe application of an external device to support, limit motion of, or protect a joint. It provides stability during rehabilitation and return to sport.

Atıcı Omzu

Thrower's Shoulder

TRTekrarlayan baş üstü atma hareketlerine bağlı omuzda gelişen aşırı kullanım kaynaklı yaralanmaların genel adıdır. Beyzbol ve hentbol gibi sporlarda görülür.

ENA general term for overuse injuries of the shoulder caused by repetitive overhead throwing. It is seen in sports such as baseball and handball.

Atım Hacmi

Stroke Volume

TRKalbin her atımda pompaladığı kan miktarıdır. Dayanıklılık antrenmanı bu değeri artırarak dinlenme kalp hızının düşmesine katkıda bulunur.

ENThe amount of blood the heart pumps with each beat. Endurance training increases this value, contributing to a lower resting heart rate.

Atlayan Kalça Sendromu

Snapping Hip Syndrome

TRKalça hareketleri sırasında tendon veya bandın kemik çıkıntı üzerinden atlamasıyla duyulan tıklama veya hissedilen sıçramadır. Genellikle ağrısızdır ama ağrı yapabilir.

ENA snapping sensation or audible click when a tendon or band moves over a bony prominence during hip motion. It is often painless but can become painful.

Atlayan Skapula Sendromu

Snapping Scapula Syndrome

TRKürek kemiğinin göğüs kafesi üzerinde hareketi sırasında sürtünme veya çıtırtı oluşmasıdır. Ağrı ve takılma hissi verebilir.

ENA condition in which the shoulder blade produces grinding or snapping as it moves over the rib cage. It can cause pain and a catching sensation.

ATP-PC (Fosfajen) Sistemi

ATP-PC (Phosphagen) System

TRKas içindeki kreatin fosfat depolarını kullanarak ATP'yi çok hızlı yeniden üreten anaerobik enerji sistemidir. Yaklaşık 10 saniyeye kadar süren maksimal patlayıcı eforlara enerji sağlar.

ENAn anaerobic energy system that rapidly regenerates ATP using muscle creatine phosphate stores. It fuels maximal, explosive efforts lasting up to roughly 10 seconds.

Aurikular Hematom (Karnabahar Kulak)

Auricular Hematoma (Cauliflower Ear)

TRKulak kepçesine gelen darbeyle kıkırdak ile deri arasında kan birikmesidir. Tedavi edilmezse karnabahar kulak denilen kalıcı deformiteye yol açar.

ENAn accumulation of blood between the cartilage and skin of the outer ear from a blow. If untreated, it leads to the permanent deformity called cauliflower ear.

Avcı Başparmağı

Gamekeeper's Thumb

TRBaşparmağın iç yan bağında tekrarlayan zorlanmaya bağlı kronik yetersizliktir. Kavrama gücünde zayıflık ve başparmak tabanında ağrıya yol açar.

ENChronic insufficiency of the ulnar collateral ligament of the thumb from repetitive stress. It causes weakness of grip and pain at the base of the thumb.

Avülsiyon Kırığı

Avulsion Fracture

TRTendon veya bağın çekme kuvvetiyle yapıştığı kemik parçasını koparması. Genç sporcularda sık görülür.

ENA fracture where a tendon or ligament pulls off the bone fragment it attaches to; common in young athletes.

Ayak Bileği Burkulması

Ankle Sprain

TRAyak bileği bağlarının zorlanması ya da yırtılması. En sık dış (lateral) bağlarda görülür; propriosepsiyon eğitimi tekrarı önler.

ENStretching or tearing of the ankle ligaments, most often the lateral ligaments. Proprioception training helps prevent recurrence.

Ayak Ekstansor Tendinopatisi

Extensor Tendinopathy of the Foot

TRAyak sırtındaki ekstansor tendonların sürtünme veya sıkı ayakkabıya bağlı ağrılı inflamasyonudur. Ayak sırtında ağrı ve şişlik yapar.

ENPainful inflammation of the extensor tendons on the top of the foot due to friction or tight footwear. It causes pain and swelling on the dorsum of the foot.

Ayak Mantarı (Tinea Pedis)

Athlete's Foot (Tinea Pedis)

TRAyak derisini, özellikle parmak aralarını etkileyen kaşıntılı bir mantar enfeksiyonu. Nemli ortamlar ve ortak duşlar nedeniyle sporcularda sıktır.

ENAn itchy fungal infection affecting the skin of the foot, especially between the toes. It is common in athletes due to moist environments and shared showers.

Ayak Pronasyonu

Foot Pronation

TRAyağın yere temas ederken içe doğru yuvarlanma hareketidir ve şok emiliminin doğal bir parçasıdır. Aşırı pronasyon alt ekstremitede yük dağılımını bozabilir.

ENThe inward rolling motion of the foot during ground contact, a natural part of shock absorption. Excessive pronation can alter load distribution in the lower limb.

Ayak Supinasyonu

Foot Supination

TRAyağın yere temas sırasında dışa doğru yuvarlanma hareketidir. Aşırı supinasyon şok emilimini azaltarak dış kenarda artmış yüklenmeye yol açabilir.

ENThe outward rolling motion of the foot during ground contact. Excessive supination reduces shock absorption and can lead to increased loading on the outer border.

Azaltmalı Setler (Drop Set)

Drop Sets

TRTükenmeye ulaşıldığında ağırlığın hemen azaltılarak sete devam edildiği yöntemdir. Metabolik stresi ve kasın toplam çalışma süresini artırmak için kullanılır.

ENA method in which the load is immediately reduced upon reaching failure and the set continues. It is used to increase metabolic stress and total muscle time under tension.

B

B12 Vitamini

Vitamin B12

TRKırmızı kan hücresi üretimi ve sinir fonksiyonu için gerekli bir vitamin. Eksikliği yorgunluk ve anemiye yol açabilir; özellikle bitki ağırlıklı beslenen sporcularda önemlidir.

ENA vitamin needed for red blood cell production and nerve function. Deficiency can cause fatigue and anemia, and it is especially important for athletes on plant-based diets.

Bağ (Ligaman)

Ligament

TRKemikleri birbirine bağlayan ve eklemleri stabilize eden sağlam bağ dokusu bandı. Aşırı gerilme ya da burkulmayla yaralanabilir.

ENA strong band of connective tissue that joins bones together and stabilizes joints. It can be injured by overstretching or sprains.

Bağırsak Antrenmanı

Gut Training

TRSindirim sisteminin egzersiz sırasında karbonhidrat ve sıvıyı tolere etme kapasitesini kademeli olarak artırma uygulaması. Dayanıklılık sporcularında mide-bağırsak sıkıntısını azaltmayı amaçlar.

ENThe practice of gradually increasing the digestive system's capacity to tolerate carbohydrate and fluid during exercise. It aims to reduce gastrointestinal distress in endurance athletes.

Baker Kisti

Baker Cyst

TRDiz arkasında eklem sıvısının birikmesiyle oluşan içi sıvı dolu kistik şişliktir. Genellikle diz içi patolojilere eşlik eder.

ENA fluid-filled cystic swelling behind the knee caused by accumulation of joint fluid. It is usually associated with underlying intra-articular pathology.

Baldır Zorlanması (Tenisçi Bacağı)

Calf Strain (Tennis Leg)

TRGastroknemius kasının iç başının medial bileşkede yırtılmasıdır. Ani bir ağrıyla, sıklıkla baldıra darbe almış hissiyle ortaya çıkar.

ENA tear of the medial head of the gastrocnemius muscle at the musculotendinous junction. It presents with sudden pain, often feeling like a blow to the calf.

Bankart Lezyonu

Bankart Lesion

TROmuz çıkığı sonrası labrumun ön-alt kısmının yırtılması. Tekrarlayan çıkıklara zemin hazırlar.

ENA tear of the lower-front labrum after shoulder dislocation; predisposes to recurrent dislocations.

Bazal Metabolizma Hızı

Basal Metabolic Rate (BMR)

TRVücudun dinlenmede temel işlevleri için harcadığı enerji. Sporcu enerji ihtiyacının hesabında temeldir.

ENThe energy the body uses at rest for basic functions; the basis for calculating an athlete's energy needs.

Beighton Skoru

Beighton Score

TREklem hipermobilitesini dokuz puanlık bir ölçekle değerlendiren klinik puanlamadır. Yüksek skor genel eklem laksitesini gösterir.

ENA clinical scoring system that evaluates joint hypermobility on a nine-point scale. A high score indicates generalized joint laxity.

Beşinci Metatars Avülsiyon Kırığı

Fifth Metatarsal Avulsion Fracture

TRPeroneus brevis tendonunun çekmesiyle beşinci metatars tabanının kopma kırığıdır. Ayak bileği burkulmasıyla birlikte sık görülür.

ENAn avulsion fracture of the base of the fifth metatarsal caused by the pull of the peroneus brevis tendon. It commonly accompanies an ankle sprain.

Beta-2 Agonistleri

Beta-2 Agonists

TRHava yollarını genişleten, astım tedavisinde kullanılan ilaçlar. Bazıları sporda izin verilen sınırlar dışında kullanıldığında doping kapsamına girer.

ENMedications that widen the airways, used to treat asthma. Some fall under doping rules when used beyond permitted limits in sport.

Beta-Alanin

Beta-Alanine

TRKasta karnozin düzeyini artırarak yüksek şiddetli kısa süreli performansı destekleyebilen besin desteği.

ENA supplement that can support high-intensity, short-duration performance by raising muscle carnosine levels.

Beyin Sarsıntısı (Konküzyon)

Concussion

TRKafaya alınan darbeyle oluşan geçici beyin işlev bozukluğu. Sporda kademeli ‘oyuna dönüş’ protokolü ve dinlenme gerektirir.

ENTemporary brain dysfunction from a blow to the head. Requires rest and a graduated return-to-play protocol in sport.

Bir Tekrar Maksimum (1TM)

One-Repetition Maximum (1RM)

TRBir hareketin tek seferde kaldırılabilen en yüksek yükü. Kuvvetin ve antrenman şiddetinin temel ölçütüdür.

ENThe maximum load that can be lifted once in an exercise; a key measure of strength and training intensity.

Bireyselleştirme

Individualization

TRAntrenman programının sporcunun yaşı, deneyimi, genetiği ve hedeflerine göre uyarlanması ilkesidir. Aynı uyaranın farklı bireylerde farklı yanıt oluşturduğunu kabul eder.

ENThe principle of tailoring a training program to the athlete's age, experience, genetics, and goals. It recognizes that the same stimulus produces different responses in different individuals.

Biseps Braki

Biceps Brachii

TRKolun önündeki, dirseği büken ve önkolu döndüren iki başlı kas. Çekme ve kaldırma hareketlerinde önemlidir.

ENThe two-headed muscle at the front of the upper arm that bends the elbow and rotates the forearm. It is important in pulling and lifting movements.

Biseps Tendinopatisi

Biceps Tendinopathy

TRBiseps kasının uzun başı tendonunda aşırı kullanım sonucu gelişen ağrılı dejenerasyon ve inflamasyondur. Omzun ön bölgesinde ağrı ile kendini gösterir.

ENPainful degeneration and inflammation of the long head of the biceps tendon due to overuse. It presents with pain at the front of the shoulder.

Biyoelektrik İmpedans (BIA)

Bioelectrical Impedance Analysis (BIA)

TRVücuttan geçen zayıf elektrik akımıyla vücut kompozisyonunu tahmin eden pratik yöntem.

ENA practical method estimating body composition using a weak electrical current through the body.

Biyolojik Olgunlaşma

Biological Maturation

TRBir çocuğun olgun yetişkin durumuna doğru ilerleme hızı ve zamanlaması. Aynı yaştaki sporcular arasında büyük farklar olabilir ve performansı etkiler.

ENThe rate and timing at which a child progresses toward the mature adult state. It can vary greatly among same-age athletes and affects performance.

Biyolojik Pasaport

Biological Passport

TRBir sporcunun kan ve idrar değerlerinin zaman içindeki değişimini izleyen anti-doping aracı. Doğrudan madde saptamak yerine dopinge işaret eden anormal değişiklikleri yakalar.

ENAn anti-doping tool that monitors changes in an athlete's blood and urine values over time. Rather than detecting a substance directly, it flags abnormal changes suggesting doping.

Blok Periyotlama

Block Periodization

TRAntrenmanın az sayıda baskın özelliğe odaklanan ardışık yoğunlaştırılmış bloklara ayrıldığı yaklaşımdır. Her blok bir önceki blokta kazanılan uyumların üzerine inşa edilir.

ENAn approach in which training is divided into sequential concentrated blocks, each focused on a few dominant qualities. Each block builds on the adaptations gained in the previous one.

Boksör Kırığı

Boxer's Fracture

TRGenellikle beşinci metakarp kemiğin boyun kısmının kırığıdır. Yumruk atarken sert bir yüzeye çarpma sonucu oluşur.

ENA fracture of the neck of a metacarpal bone, usually the fifth. It results from striking a hard surface with a clenched fist.

Boş Kutu (Jobe) Testi

Empty Can (Jobe) Test

TRKol baş aşağı çevrilip öne kaldırılarak supraspinatus kasını değerlendiren testtir. Dirence karşı ağrı veya güçsüzlük rotator manşet patolojisini gösterir.

ENA test that evaluates the supraspinatus muscle by elevating the arm forward with the thumb pointing down. Pain or weakness against resistance indicates rotator cuff pathology.

Bursit

Bursitis

TREklem çevresindeki sıvı keseciklerinin (bursa) sürtünme veya aşırı kullanıma bağlı iltihabı. Ağrı ve şişlik yapar.

ENInflammation of the fluid-filled sacs (bursae) around joints due to friction or overuse, causing pain and swelling.

Burun Kırığı

Nasal Fracture

TRBurun kemiklerinin doğrudan darbe sonucu kırılmasıdır. Ağrı, şişlik, kanama ve burun şeklinde bozulmaya yol açar.

ENA fracture of the nasal bones due to a direct blow. It causes pain, swelling, bleeding, and deformity of the nose.

Büyüme Plağı (Fizis)

Growth Plate (Physis)

TRÇocuk ve ergenlerin büyüyen kemiklerinin uçlarında bulunan kıkırdak bölge. Boy uzamasından sorumludur ve yaralanmaya karşı hassastır.

ENThe cartilage region at the ends of growing bones in children and adolescents. It is responsible for length growth and is vulnerable to injury.

C

Clunk Testi

Clunk Test

TRKol baş üstünde döndürülürken omuz başına bası uygulayarak labrum yırtığını değerlendiren testtir. Tok ses veya tıklama labrum lezyonunu gösterir.

ENA test that evaluates labral tears by applying pressure to the humeral head while rotating the overhead arm. A clunk or click indicates a labral lesion.

Coleman Blok Testi

Coleman Block Test

TRTopuğun arka kısmı bir blok üzerinde dururken arka ayak hizalanmasının düzelip düzelmediğini değerlendiren testtir. Pes kavusta arka ayak esnekliğini gösterir.

ENA test that assesses whether hindfoot alignment corrects while the heel rests on a block. It evaluates hindfoot flexibility in cavus foot deformity.

Commotio Cordis

Commotio Cordis

TRGöğse kalbin hassas bir döneminde gelen künt darbenin tetiklediği ani ritim bozukluğu. Genç sporcularda ani kalp durmasına yol açabilir.

ENA sudden rhythm disturbance triggered by a blunt blow to the chest during a vulnerable phase of the heartbeat. It can cause sudden cardiac arrest in young athletes.

Cooper Testi

Cooper Test

TR12 dakikada koşulan mesafeyle aerobik dayanıklılığı tahmin eden saha testi.

ENA field test estimating aerobic endurance from the distance run in 12 minutes.

Ç

Çapraz Antrenman

Cross-Training

TRAna branş dışındaki farklı egzersizlerle uygunluğu geliştirme ve aşırı kullanımı azaltma yöntemi.

ENUsing different exercises outside the main sport to develop fitness and reduce overuse.

Çekiç Parmak (Mallet Finger)

Mallet Finger

TRParmak ucu ekstansör tendonunun kopmasıyla parmak ucunun aşağı düşmesi. Topla temas sporlarında olur.

ENDrooping of the fingertip due to rupture of the extensor tendon; occurs in ball-contact sports.

Çeviklik

Agility

TRBir uyarana yanıt olarak hızlı ve kontrollü yön değiştirme yeteneği. Takım sporlarında performansın belirleyicisidir.

ENThe ability to change direction quickly and under control in response to a stimulus. A key performance factor in team sports.

Çim Yanığı

Turf Burn

TRYapay çim üzerinde kayma sonucu oluşan yüzeysel deri sıyrığıdır. Açık yara ve enfeksiyon riski nedeniyle temizlik gerektirir.

ENA superficial skin abrasion caused by sliding on artificial turf. It requires cleaning due to the risk of open wound and infection.

Çinko

Zinc

TRBağışıklık fonksiyonu, doku onarımı ve enzim aktivitesi için gerekli bir mineral. Eser düzeyde alındığında sporcu sağlığını ve toparlanmayı destekler.

ENA mineral required for immune function, tissue repair, and enzyme activity. Taken in trace amounts, it supports athlete health and recovery.

Çok Aşamalı Kondisyon (Beep) Testi

Multistage Fitness (Beep) Test

TRİki nokta arasında giderek hızlanan sinyallere uygun mekik koşusuyla aerobik kapasitenin tahmin edildiği testtir. Sporcunun maksimal aerobik gücünü dolaylı olarak değerlendirir.

ENA test estimating aerobic capacity through shuttle running paced by progressively faster signals between two points. It indirectly assesses an athlete's maximal aerobic power.

Çok Parmak Belirtisi

Too Many Toes Sign

TRHasta arkadan bakıldığında, dışa dönmüş ön ayak nedeniyle dış taraftan fazla sayıda parmağın görünmesidir. Tibialis posterior tendon disfonksiyonunu düşündürür.

ENA finding in which more toes than normal are visible from behind on the outer side due to forefoot abduction. It suggests posterior tibial tendon dysfunction.

Çoklu Bağ Diz Yaralanması

Multiligament Knee Injury

TRDizdeki birden fazla majör bağın aynı anda yaralanmasıdır. Yüksek enerjili travmalarda görülür ve diz çıkığı eşlik edebilir.

ENA simultaneous injury to more than one major ligament of the knee. It occurs in high-energy trauma and may be accompanied by knee dislocation.

D

D Vitamini

Vitamin D

TRKemik sağlığı, kas işlevi ve bağışıklık için önemli vitamin. Sporcularda eksikliği sıktır.

ENA vitamin important for bone health, muscle function, and immunity; deficiency is common in athletes.

Dalgalı (Doğrusal Olmayan) Periyotlama

Undulating (Non-Linear) Periodization

TRAntrenman hacim ve şiddetinin gün veya hafta içinde sık sık değiştirildiği periyotlama modelidir. Farklı uyaranları sürekli değiştirerek durağanlığı azaltmayı amaçlar.

ENA periodization model in which training volume and intensity are varied frequently within days or weeks. It aims to reduce stagnation by continually alternating different stimuli.

Dallı Zincirli Amino Asitler (BCAA)

Branched-Chain Amino Acids (BCAA)

TRLösin, izolösin ve valinden oluşan üç esansiyel amino asit grubu. Kas onarımını destekledikleri ve egzersiz yorgunluğunu azaltabilecekleri için sporcular tarafından kullanılır.

ENA group of three essential amino acids: leucine, isoleucine, and valine. They are used by athletes because they support muscle repair and may reduce exercise fatigue.

Dayanıklılık

Endurance

TRYorgunluğa direnerek eforu sürdürebilme kapasitesi. Aerobik ve kassal alt türleri vardır.

ENThe capacity to sustain effort while resisting fatigue, with aerobic and muscular subtypes.

De Quervain Tenosinoviti

De Quervain's Tenosynovitis

TRBaşparmak tarafındaki el bileği tendonlarının iltihabı. Kavrama ve başparmak hareketiyle ağrı yapar.

ENInflammation of the wrist tendons on the thumb side, causing pain with gripping and thumb movement.

Dehidratasyon

Dehydration

TRSıvı kaybının alımı aşması. Performansı düşürür ve sıcak çarpması riskini artırır.

ENFluid loss exceeding intake; reduces performance and increases the risk of heat illness.

Deltoid

Deltoid

TROmuzu saran üçgen kas olup kolu öne, yana ve arkaya kaldırır. Atış ve itme hareketlerinde temel rol oynar.

ENThe triangular muscle covering the shoulder that lifts the arm forward, to the side, and backward. It plays a central role in throwing and pushing movements.

Demir Eksikliği (Sporcu Anemisi)

Iron Deficiency (Sports Anemia)

TRSporcularda sık görülen, yorgunluk ve performans düşüşüne yol açan demir azlığı. Özellikle dayanıklılık sporcularını etkiler.

ENLow iron common in athletes, causing fatigue and reduced performance, especially in endurance athletes.

Denge

Balance

TRVücudun destek yüzeyi üzerinde kontrolünü koruma yeteneği. Yaralanma önlemede kritik rol oynar.

ENThe ability to maintain control of the body over its base of support; critical to injury prevention.

Denge / Propriosepsiyon Antrenmanı

Balance / Proprioceptive Training

TRVücudun eklem konumunu algılama ve dengeyi koruma yeteneğini geliştiren egzersizler. Bilek ve diz yaralanmalarından sonra rehabilitasyonda önemlidir.

ENExercises that improve the body's ability to sense joint position and maintain balance. They are important in rehabilitation after ankle and knee injuries.

Derinlik Sıçraması (Drop Jump)

Drop Jump

TRBelirli bir yükseklikten inip yere temas sonrası hemen maksimal sıçramayı içeren testtir. Reaktif kuvveti ve gerilme-kısalma döngüsü verimliliğini değerlendirir.

ENA test in which the athlete drops from a set height and immediately performs a maximal jump on landing. It evaluates reactive strength and stretch-shortening cycle efficiency.

DEXA (DXA)

Dual-Energy X-ray Absorptiometry

TRKemik yoğunluğu ve vücut kompozisyonunu yüksek doğrulukla ölçen tarama yöntemi.

ENA scan that measures bone density and body composition with high accuracy.

Dış Rotasyon Gecikme Belirtisi

External Rotation Lag Sign

TRKol dış rotasyonda tutulmaya çalışıldığında pozisyonun korunamamasını değerlendiren testtir. İnfraspinatus ve teres minör yırtığını gösterir.

ENA test that assesses inability to maintain the arm in external rotation when held in that position. It indicates a tear of the infraspinatus and teres minor.

Dış Yan Bağ Yaralanması (LCL)

Lateral Collateral Ligament Injury

TRDizin dış yan bağının varus stresine bağlı zedelenmesi veya yırtılmasıdır. Dizin dış tarafında ağrı ve instabiliteye yol açabilir.

ENInjury or tear of the lateral collateral ligament of the knee due to varus stress. It can cause pain and instability on the outer side of the knee.

Dial (Tibial Dış Rotasyon) Testi

Dial Test

TRDiz 30 ve 90 derecede iken tibianın dış rotasyon derecesini karşılaştıran testtir. Artmış rotasyon posterolateral köşe veya PCL yaralanmasını gösterir.

ENA test that compares the degree of tibial external rotation with the knee at 30 and 90 degrees. Increased rotation indicates posterolateral corner or PCL injury.

Dikey Sıçrama Testi

Vertical Jump Test

TRSporcunun yerden ne kadar yükseğe sıçrayabildiğini ölçen alt ekstremite güç testidir. Patlayıcı bacak gücünün pratik ve yaygın bir göstergesidir.

ENA lower-limb power test measuring how high an athlete can jump from the ground. It is a practical and widely used indicator of explosive leg power.

Dinamik Germe

Dynamic Stretching

TRKontrollü, harekete dayalı germe. Isınmada performansı düşürmeden hareketliliği artırır.

ENControlled, movement-based stretching; increases mobility during warm-up without impairing performance.

Dinamik Valgus

Dynamic Knee Valgus

TRİniş veya yön değiştirme sırasında dizin içe doğru çökmesidir. ACL yaralanması için önemli bir risk faktörü olarak değerlendirilir.

ENInward collapse of the knee during landing or cutting maneuvers. It is considered an important risk factor for ACL injury.

Direnç Antrenmanı

Resistance Training

TRAğırlık, lastik veya vücut ağırlığı gibi dirençlerle kas kuvveti ve kütlesini geliştiren antrenman.

ENTraining that develops muscle strength and mass using resistances such as weights, bands, or body weight.

Dirsek Osteokondritis Dissekans

Osteochondritis Dissecans of the Elbow

TRDirsekteki kapitellum kıkırdağı ve altındaki kemiğin tekrarlayan strese bağlı hasarıdır. Genç atıcı ve jimnastikçilerde dış dirsek ağrısı yapar.

ENDamage to the capitellar cartilage and underlying bone in the elbow due to repetitive stress. It causes lateral elbow pain in young throwers and gymnasts.

Dirsek UCL Yaralanması (Tommy John)

Ulnar Collateral Ligament Injury (Tommy John)

TRDirseğin iç yan bağının tekrarlayan valgus stresine bağlı zedelenmesi veya yırtılmasıdır. Atıcı sporcularda sık görülür ve cerrahi onarımı Tommy John ameliyatı olarak bilinir.

ENInjury or tear of the medial collateral ligament of the elbow due to repetitive valgus stress. It is common in throwing athletes, and its surgical repair is known as Tommy John surgery.

Disk Hernisi (Fıtık)

Herniated Disc

TROmurlar arası diskin dışarı taşarak sinire baskı yapması. Bel/boyun ve bacağa yayılan ağrıya yol açabilir.

ENBulging of an intervertebral disc that presses on a nerve, causing back/neck pain that may radiate to the limb.

Diskoid Menisküs

Discoid Meniscus

TRMenisküsün normal yarımay yerine disk şeklinde olduğu konjenital varyasyondur. Yırtılmaya yatkındır ve dizde tıklama veya ağrı yapabilir.

ENA congenital variation in which the meniscus is disc-shaped rather than the normal crescent shape. It is prone to tearing and can cause clicking or pain in the knee.

Distal Biseps Tendon Rüptürü

Distal Biceps Tendon Rupture

TRBiseps tendonunun dirsekteki yapışma yerinden kopmasıdır. Ani aşırı yüklenmeyle oluşur ve önkol döndürme gücünde kayba yol açar.

ENRupture of the biceps tendon at its attachment at the elbow. It occurs with sudden overload and causes loss of forearm rotation strength.

Distal Radius Kırığı

Distal Radius Fracture

TRÖnkol kemiklerinden radiusun el bileğine yakın ucunun kırığıdır. Açık ele düşme sonucu sık görülür.

ENA fracture of the radius near the wrist. It commonly results from a fall onto an outstretched hand.

Diş Avülsiyonu

Dental Avulsion

TRBir dişin travma sonucu yuvasından tamamen çıkmasıdır. Dişin kurtarılması için acil yerine yerleştirme gerektiren bir durumdur.

ENComplete displacement of a tooth from its socket due to trauma. It is an emergency requiring prompt reimplantation to save the tooth.

Diş Kırığı

Tooth Fracture

TRBir dişin travma sonucu kısmen veya tamamen kırılmasıdır. Ağrı, hassasiyet ve keskin kenarlarla seyreder; sporda ağız koruyucu önemlidir.

ENPartial or complete breakage of a tooth due to trauma. It presents with pain, sensitivity, and sharp edges; mouthguards are important in sport.

Diş Luksasyonu

Dental Luxation

TRBir dişin travma sonucu yuvasında gevşemesi veya yer değiştirmesidir. Acil diş hekimi değerlendirmesi gerektiren bir yaralanmadır.

ENLoosening or displacement of a tooth within its socket due to trauma. It is an injury requiring prompt dental evaluation.

Diüretikler / Maskeleyici Ajanlar

Diuretics / Masking Agents

TRİdrar atılımını artıran, hızlı kilo kaybı ya da diğer doping maddelerini gizlemek için kullanılan yasaklı maddeler. Dehidratasyon ve elektrolit bozukluklarına yol açabilirler.

ENBanned substances that increase urine output, used for rapid weight loss or to hide other doping agents. They can cause dehydration and electrolyte disturbances.

Diyet Nitrat (Pancar Suyu)

Dietary Nitrate (Beetroot Juice)

TRPancar gibi sebzelerde bulunan ve vücutta nitrik okside dönüşen bir bileşik. Dayanıklılık egzersizinde oksijen verimliliğini artırabildiği için ergojenik yardımcı olarak kullanılır.

ENA compound found in vegetables such as beetroot that converts to nitric oxide in the body. It is used as an ergogenic aid because it can improve oxygen efficiency in endurance exercise.

Diz Valgus Çökmesi

Knee Valgus Collapse

TRİniş veya yön değiştirme sırasında dizin içe doğru çökmesidir. Diz ekleminde anormal yük oluşturarak bağ yaralanması riskini artıran biyomekanik bir hata olarak izlenir.

ENThe inward collapse of the knee during landing or change of direction. It is monitored as a biomechanical fault that creates abnormal joint load and increases ligament injury risk.

Donma (Frostbite)

Frostbite

TRSoğuğa maruz kalan deri ve alttaki dokuların donarak hasar görmesi. Parmaklar, kulaklar ve burun gibi uç bölgeleri sıklıkla etkiler.

ENFreezing injury of the skin and underlying tissues from cold exposure. It commonly affects extremities such as the fingers, ears, and nose.

Donmuş Omuz

Frozen Shoulder (Adhesive Capsulitis)

TROmuz kapsülünün sertleşmesiyle ilerleyen ağrı ve hareket kısıtlılığı. Aşamalı olarak gelişir ve düzelir.

ENProgressive pain and stiffness from tightening of the shoulder capsule, developing and resolving in stages.

Doping

Doping

TRPerformansı yasa dışı yollarla artırmak için yasaklı madde veya yöntem kullanımı. WADA listesiyle düzenlenir ve sağlığa zararlıdır.

ENThe use of prohibited substances or methods to enhance performance illegally. Regulated by the WADA list and harmful to health.

Doruk Boy Hızı

Peak Height Velocity

TRErgenlik atılımı sırasında boy uzamasının en hızlı olduğu dönem. Genç sporcularda yaralanma riski ve antrenman yükünü planlamak için bir gösterge olarak kullanılır.

ENThe period during the adolescent growth spurt when height increases most rapidly. It is used as a marker to plan injury risk and training load in young athletes.

Durarak Uzun Atlama

Broad (Standing Long) Jump

TRDurarak ileriye doğru yapılan tek bir maksimal sıçramada kat edilen yatay mesafenin ölçüldüğü testtir. Yatay patlayıcı bacak gücünü değerlendirir.

ENA test measuring the horizontal distance covered in a single maximal forward jump from a standing position. It assesses horizontal explosive leg power.

Düşen Kol Testi

Drop Arm Test

TRKol yana kaldırıldıktan sonra yavaşça indirilirken kontrolsüz düşmesini değerlendiren testtir. Rotator manşet, özellikle supraspinatus yırtığını gösterir.

ENA test that assesses uncontrolled dropping of the arm while it is slowly lowered after being raised to the side. It indicates a rotator cuff tear, particularly of the supraspinatus.

Düşük Düzeyli Lazer Tedavisi

Low-Level Laser Therapy

TRDüşük yoğunluklu lazer ışığı kullanarak ağrıyı azaltmayı ve doku iyileşmesini desteklemeyi amaçlayan yöntem. Yumuşak doku ve tendon sorunlarında uygulanır.

ENA method using low-intensity laser light to reduce pain and support tissue healing. It is applied in soft tissue and tendon conditions.

Düz Bacak Kaldırma Testi

Straight Leg Raise Test

TRHasta sırtüstü yatarken düz bacağın kaldırılmasıyla siyatik sinir gerginliğini değerlendiren testtir. Bacağa yayılan ağrı lomber disk hernisini düşündürür.

ENA test that assesses sciatic nerve tension by raising the straight leg with the patient lying supine. Pain radiating down the leg suggests lumbar disc herniation.

E

Eforla Oraklaşma

Exertional Sickling

TROrak hücre özelliği taşıyan bireylerde yoğun egzersiz sırasında kırmızı kan hücrelerinin orak şekline dönüşmesi. Kas hasarı ve nadiren ani ölümle ilişkili olabilir.

ENThe change of red blood cells into a sickle shape during intense exercise in people with sickle cell trait. It can be associated with muscle damage and, rarely, sudden death.

Egzersiz Hipertansiyonu

Exercise Hypertension

TREgzersiz sırasında kan basıncının normalin ötesinde aşırı yükselmesi. İleri kardiyovasküler risklerin bir göstergesi olabilir ve değerlendirme gerektirir.

ENAn exaggerated rise in blood pressure beyond normal during exercise. It may indicate underlying cardiovascular risk and warrants evaluation.

Egzersiz İlişkili Hiponatremi

Exercise-Associated Hyponatremia

TRUzun süreli eforda aşırı su içilmesiyle kan sodyumunun tehlikeli düzeyde düşmesi. Elektrolit dengeli sıvı alımıyla önlenir.

ENA dangerous drop in blood sodium from excessive water intake during prolonged effort. Prevented with electrolyte-balanced fluid intake.

Egzersiz İlişkili Senkop

Exercise-Related Syncope

TREgzersiz sırasında veya sonrasında geçici bilinç kaybı. Kardiyak nedenleri dışlamak için değerlendirme gerektirir.

ENTransient loss of consciousness during or after exercise; requires evaluation to rule out cardiac causes.

Egzersiz Reçetesi

Exercise Prescription

TRKişiye özel sıklık, şiddet, süre ve tür belirlenerek planlanan, sağlık ve performans hedefli egzersiz programı.

ENAn individualized exercise program planned by frequency, intensity, time, and type for health and performance goals.

Egzersiz Sonrası Aşırı Oksijen Tüketimi (EPOC)

Excess Post-Exercise Oxygen Consumption (EPOC)

TREgzersizden sonra dinlenme metabolizmasının üzerinde devam eden artmış oksijen tüketimidir. Vücudun toparlanma, enerji depolarını yenileme ve homeostazı yeniden kurma maliyetini yansıtır.

ENThe elevated oxygen consumption that persists above resting levels after exercise. It reflects the cost of recovery, replenishing energy stores, and restoring homeostasis.

Egzersiz Sonrası Toparlanma Beslenmesi

Post-Exercise Recovery Nutrition

TREgzersizden sonra glikojeni yenilemek ve kas onarımını desteklemek için karbonhidrat ve protein alımı. Sık antrenman yapan sporcularda toparlanmayı hızlandırmayı amaçlar.

ENIntake of carbohydrate and protein after exercise to replenish glycogen and support muscle repair. It aims to speed recovery in athletes training frequently.

Egzersiz ve Astım Yönetimi

Exercise and Asthma Management

TRAstımlı sporcuların ilaç ve ısınma stratejileriyle güvenle antrenman yapması yaklaşımı. Hava yolu daralması ataklarını önlemeyi ve kontrol altında tutmayı amaçlar.

ENThe approach of enabling athletes with asthma to train safely using medication and warm-up strategies. It aims to prevent and control episodes of airway narrowing.

Egzersiz ve Diyabet

Exercise and Diabetes

TREgzersizin kan şekeri kontrolünü etkileme biçimi ve diyabetli sporcuların yönetimi. Hipoglisemiyi önlemek için beslenme ve ilaçların dikkatle ayarlanmasını gerektirir.

ENHow exercise affects blood sugar control and the management of athletes with diabetes. It requires careful adjustment of nutrition and medication to prevent hypoglycemia.

Egzersize Bağlı Bronkokonstriksiyon

Exercise-Induced Bronchoconstriction

TREgzersiz sırasında hava yollarının daralması. Öksürük, hırıltı ve nefes darlığı yapar; tedavi edilebilir.

ENNarrowing of the airways during exercise, causing cough, wheeze, and breathlessness; treatable.

Egzersizle İlişkili Kollaps

Exercise-Associated Collapse

TRDayanıklılık etkinliklerinin genellikle bitişinden hemen sonra sporcunun bayılarak yere yığılması. Çoğunlukla kan basıncını düzenleyen mekanizmaların ani durmasına bağlıdır.

ENCollapse of an athlete, usually just after finishing an endurance event. It is most often due to a sudden drop in blood pressure regulation when activity stops.

Egzersizle Tetiklenen Anafilaksi

Exercise-Induced Anaphylaxis

TREgzersizin tetiklediği, kurdeşen, nefes darlığı ve tansiyon düşüklüğüyle seyreden ciddi alerjik reaksiyon. Bazen belirli yiyeceklerin alımıyla birlikte ortaya çıkar.

ENA severe allergic reaction triggered by exercise, with hives, breathing difficulty, and low blood pressure. It sometimes occurs in combination with intake of certain foods.

Egzersizle Tetiklenen Ürtiker

Exercise-Induced Urticaria

TREgzersiz sırasında deride kaşıntılı kabarcıklar ve kızarıklıkla ortaya çıkan reaksiyon. Vücut ısısının yükselmesiyle ilişkili olabilir.

ENA reaction producing itchy welts and redness on the skin during exercise. It may be related to a rise in body temperature.

Eklem Çıkığı

Joint Dislocation

TREklem yüzeylerinin tam olarak yerinden ayrılması. Acil yerine koyma ve sonrasında rehabilitasyon gerektirir.

ENComplete separation of joint surfaces. Requires prompt reduction and subsequent rehabilitation.

Eklem Efüzyonu

Joint Effusion

TREklem içinde anormal sıvı birikmesi. Yaralanma veya iltihabın bir bulgusudur.

ENAbnormal accumulation of fluid within a joint; a sign of injury or inflammation.

Eklem Hareket Açıklığı (EHA)

Range of Motion (ROM)

TRBir eklemin hareket edebildiği açısal mesafe. Yaralanma takibi ve rehabilitasyonda ölçülür.

ENThe angular distance through which a joint can move; measured for injury follow-up and rehabilitation.

Eklem Kıkırdağı

Articular Cartilage

TREklem yüzeylerini kaplayan, sürtünmeyi azaltan ve yükü dağıtan pürüzsüz doku. Hasar gördüğünde kendini sınırlı onarır ve eklem sorunlarına yol açabilir.

ENThe smooth tissue covering joint surfaces that reduces friction and distributes load. It has limited capacity for self-repair and damage can lead to joint problems.

Eklem Yüklenmesi

Joint Loading

TRHareket sırasında bir eklem üzerine etki eden kuvvet ve momentlerin toplamıdır. Aşırı veya tekrarlı yüklenme zamanla doku gerilimini ve yaralanma riskini artırabilir.

ENThe sum of forces and moments acting on a joint during movement. Excessive or repetitive loading can increase tissue stress and injury risk over time.

Ekokardiyografi

Echocardiography

TRKalbin yapı ve işlevini ultrason ile değerlendiren test. Kardiyomiyopatilerin saptanmasında kullanılır.

ENAn ultrasound test assessing heart structure and function; used to detect cardiomyopathies.

Eksantrik Aşırı Yükleme Antrenmanı

Eccentric Overload Training

TRKasın gerildiği fazda konsantrik fazdan daha yüksek yük uygulanan antrenman yöntemidir. Yüksek mekanik gerilimle kuvvet ve tendon uyumlarını güçlü biçimde uyarır.

ENA training method in which a greater load is applied during the lengthening phase than the concentric phase. Its high mechanical tension strongly stimulates strength and tendon adaptations.

Eksantrik Kasılma

Eccentric Contraction

TRKasın kuvvet üretirken uzadığı kasılma türü. Tendinopati rehabilitasyonunda önemlidir.

ENA contraction in which the muscle lengthens while producing force; important in tendinopathy rehabilitation.

Eksantrik Yükleme Protokolü

Eccentric Loading Protocol

TRKasın yük altında uzadığı kasılmalara odaklanan rehabilitasyon programı. Tendinopati tedavisinde tendon yapısını güçlendirmek için sık kullanılır.

ENA rehabilitation program focusing on contractions in which the muscle lengthens under load. It is commonly used in tendinopathy to strengthen tendon structure.

Eksantrik Yüklenme Mekaniği

Eccentric Loading Mechanics

TRKasın gerilirken kuvvet ürettiği, dış yükün kasılmaya direnç gösterdiği yüklenme örüntüsüdür. Yüksek mekanik gerilim ürettiği için kuvvet ve dayanıklılık uyumlarında etkilidir.

ENA loading pattern in which a muscle produces force while lengthening, with the external load resisting the contraction. Because it generates high mechanical tension, it is effective for strength and tendon adaptations.

Ekstrakorporeal Şok Dalga Tedavisi (ESWT)

Extracorporeal Shockwave Therapy (ESWT)

TRKronik tendinopati ve fasiit gibi durumlarda iyileşmeyi uyarmak için ses dalgaları uygulanan tedavi.

ENA treatment applying acoustic waves to stimulate healing in conditions such as chronic tendinopathy and fasciitis.

El Bileği Ekstansiyon Testi (Cozen)

Cozen Test

TREl bileğinin dirence karşı yukarı kaldırılmasıyla dış dirsek epikondiline ağrı yayılmasını değerlendiren testtir. Lateral epikondiliti gösterir.

ENA test that assesses pain referred to the lateral elbow epicondyle during resisted wrist extension. It indicates lateral epicondylitis.

El Kavrama Dinamometrisi

Handgrip Dynamometry

TRBir dinamometre yardımıyla el kavrama kuvvetinin ölçüldüğü testtir. Genel kas kuvvetinin pratik ve güvenilir bir göstergesi olarak kullanılır.

ENA test measuring grip strength with the aid of a dynamometer. It is used as a practical and reliable indicator of overall muscular strength.

Elektrokardiyogram (EKG)

Electrocardiogram (ECG)

TRKalbin elektriksel aktivitesini kaydeden test. Sporcu kalp taramasının temel aracıdır.

ENA test recording the heart's electrical activity; a core tool in athlete cardiac screening.

Elektrolit

Electrolytes

TRSodyum, potasyum gibi mineraller. Sıvı dengesi, kas ve sinir işlevi için gereklidir; terle kaybedilir.

ENMinerals such as sodium and potassium needed for fluid balance and muscle/nerve function; lost in sweat.

Elektromiyografi (EMG)

Electromyography (EMG)

TRKas ve sinir işlevini ölçen test. Sinir sıkışması ve kas hastalıklarının tanısında kullanılır.

ENA test measuring muscle and nerve function; used to diagnose nerve entrapment and muscle disorders.

Elle Mobilizasyon Derecesi

Hands-On Mobilization Grade

TRBir eklem ya da dokuya uygulanan elle hareket tekniğinin şiddetini ve genliğini tanımlayan sınıflama. Tedavi yoğunluğunu standartlaştırmaya yardımcı olur.

ENA classification describing the intensity and amplitude of a hands-on movement technique applied to a joint or tissue. It helps standardize treatment intensity.

Ely Testi

Ely Test

TRHasta yüzükoyun yatarken topuk kalçaya doğru bükülünce kalçanın masadan kalkmasını değerlendiren testtir. Rektus femoris kasının gerginliğini gösterir.

ENA test in which the heel is flexed toward the buttock with the patient prone to observe lifting of the hip from the table. It indicates tightness of the rectus femoris muscle.

Endişe-Relokasyon Testi

Apprehension-Relocation Test

TRKol abduksiyon ve dış rotasyonda iken hastanın çıkık korkusunu, ardından omuza geriden bası uygulanınca rahatlamayı değerlendiren testtir. Ön omuz instabilitesini gösterir.

ENA test that assesses the patient's apprehension with the arm in abduction and external rotation, then relief when posterior pressure is applied. It indicates anterior shoulder instability.

Enerji Elverişliliği

Energy Availability

TREgzersiz harcamasından sonra vücut fonksiyonları için kalan diyet enerjisi miktarı. Düşük enerji elverişliliği hormonal, kemik ve performans sorunlarına yol açabilir.

ENThe amount of dietary energy remaining for body functions after exercise expenditure. Low energy availability can lead to hormonal, bone, and performance problems.

Enfeksiyöz Mononükleoz ve Spora Dönüş

Infectious Mononucleosis and Return to Sport

TRYorgunluk ve dalak büyümesine yol açan viral enfeksiyon. Dalak yırtılması riski nedeniyle temas sporlarına dönüş, iyileşme doğrulanana kadar ertelenir.

ENA viral infection causing fatigue and an enlarged spleen. Return to contact sports is delayed until recovery is confirmed due to the risk of spleen rupture.

Entezopati

Enthesopathy

TRTendon veya bağın kemiğe yapıştığı bölgenin (enthesis) aşırı kullanıma bağlı hastalığı.

ENAn overuse disorder at the site where a tendon or ligament attaches to bone (the enthesis).

Epikondilit (Tenisçi/Golfçü Dirseği)

Epicondylitis (Tennis/Golfer's Elbow)

TRDirsek çevresindeki tendonların aşırı kullanım kaynaklı ağrısı. Yük yönetimi, egzersiz ve bazen görüntüleme eşliğinde girişimle tedavi edilir.

ENOveruse pain of the tendons around the elbow. Treated with load management, exercise, and sometimes image-guided procedures.

Epistaksis (Burun Kanaması)

Epistaxis (Nosebleed)

TRBurun mukozasındaki damarların yırtılmasına bağlı kanamadır. Sporda yüze gelen darbeler sık karşılaşılan nedenlerdendir.

ENBleeding from rupture of the blood vessels in the nasal mucosa. Blows to the face in sport are a common cause.

Ergojenik Yardımcılar

Ergogenic Aids

TRPerformansı artırmayı amaçlayan beslenme, ekipman veya yöntemler. Yalnızca yasal ve kanıta dayalı olanlar önerilir.

ENNutritional, equipment, or method-based aids intended to enhance performance. Only legal, evidence-based options are recommended.

Eritropoietin (EPO)

Erythropoietin (EPO)

TRKırmızı kan hücresi üretimini artıran ve oksijen taşımayı yükselterek dayanıklılık için kötüye kullanılan yasaklı bir hormon. Kanı koyulaştırarak pıhtı riskini artırır.

ENA hormone that increases red blood cell production, banned and misused for endurance by boosting oxygen delivery. It thickens the blood and raises the risk of clots.

Esneklik

Flexibility

TRBir eklemin hareket açıklığı. Branşa uygun esneklik, hareket ekonomisi ve yaralanma önlemeye katkı sağlar.

ENThe range of motion of a joint. Sport-appropriate flexibility supports movement economy and injury prevention.

Eşik Antrenmanı

Threshold Training

TRLaktat veya ventilatuvar eşik şiddetinde yapılan, dayanıklılık temelli antrenmandır. Sporcunun yüksek bir tempoyu yorgunluk olmadan ne kadar sürdürebildiğini artırır.

ENEndurance-based training performed at the intensity of the lactate or ventilatory threshold. It increases how long an athlete can sustain a high pace without fatigue.

F

FABER Testi

FABER Test

TRKalça fleksiyon, abduksiyon ve dış rotasyonda iken (4 figürü) ağrıyı değerlendiren testtir. Kalça veya sakroiliak eklem patolojisini gösterebilir.

ENA test that assesses pain with the hip in flexion, abduction, and external rotation (figure-of-four position). It can indicate hip or sacroiliac joint pathology.

FADIR Testi

FADIR Test

TRKalça fleksiyon, adduksiyon ve iç rotasyonda iken ağrıyı değerlendiren testtir. Femoroasetabular sıkışma ve labrum patolojisini düşündürür.

ENA test that assesses pain with the hip in flexion, adduction, and internal rotation. It suggests femoroacetabular impingement and labral pathology.

Fartlek

Fartlek

TRSürekli koşu içinde hızın yapılandırılmamış biçimde değiştirildiği antrenman yöntemidir. Aerobik ve anaerobik sistemleri aynı seansta birlikte çalıştırır.

ENA training method in which speed is varied in an unstructured way within a continuous run. It works the aerobic and anaerobic systems together in the same session.

Faset Eklem Burkulması

Facet Joint Sprain

TROmurganın arka faset eklemlerinin ani zorlanmaya bağlı yaralanmasıdır. Hareketle artan lokalize sırt veya bel ağrısı yapar.

ENAn injury of the posterior facet joints of the spine due to sudden strain. It causes localized back pain that worsens with movement.

Faset Eklem Sendromu

Facet Joint Syndrome

TROmurganın arka eklemlerinin (faset eklemleri) dejenerasyon veya tahrişine bağlı ağrıdır. Hareketle artan lokalize sırt veya bel ağrısı yapar.

ENPain due to degeneration or irritation of the posterior spinal joints (facet joints). It causes localized back pain that worsens with movement.

Fasya

Fascia

TRKasları, organları ve diğer yapıları saran ve birbirine bağlayan bağ dokusu tabakası. Kuvvet aktarımı ve hareket koordinasyonunda rol oynar.

ENA layer of connective tissue that surrounds and connects muscles, organs, and other structures. It plays a role in force transmission and movement coordination.

FATmax

FATmax

TRYağ oksidasyonunun en yüksek hıza ulaştığı egzersiz şiddetidir. Yağ yakımını hedefleyen ve dayanıklılık temeli oluşturan antrenmanların planlanmasında kullanılır.

ENThe exercise intensity at which fat oxidation reaches its highest rate. It is used to plan training aimed at fat utilization and building an endurance base.

Femoroasetabular Sıkışma

Femoroacetabular Impingement

TRKalça ekleminde femur başı ve asetabulum kenarındaki anormal kemik temasına bağlı sıkışmadır. Kalça ağrısı ve hareket kısıtlılığına neden olur.

ENImpingement caused by abnormal bony contact between the femoral head and the acetabular rim of the hip joint. It causes hip pain and limited range of motion.

Femur Boynu Stres Kırığı

Femoral Neck Stress Fracture

TRUyluk kemiği boynunun tekrarlayan yüklenmeye bağlı stres kırığıdır. Kasık ağrısıyla seyreder ve gözden kaçarsa ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

ENA stress fracture of the neck of the femur due to repetitive loading. It presents with groin pain and can lead to serious complications if missed.

FITT İlkesi

FITT Principle

TREgzersiz reçetesinin sıklık, şiddet, süre ve tip değişkenleriyle yapılandırılmasını tanımlayan çerçevedir. Antrenman yükünü sistematik olarak düzenlemek için kullanılır.

ENA framework describing how to structure exercise prescription through frequency, intensity, time, and type. It is used to systematically organize training load.

Fibrokıkırdak

Fibrocartilage

TRHem güç hem esneklik sağlayan, kolajen lifinden zengin sağlam bir kıkırdak türü. Menisküs ve omurlar arası disk gibi yapılarda bulunur.

ENA tough type of cartilage rich in collagen fibers that provides both strength and flexibility. It is found in structures such as the meniscus and intervertebral discs.

Finkelstein Testi

Finkelstein Test

TRBaşparmak avuç içine alınıp el bileği içe büküldüğünde ağrı oluşmasını değerlendiren testtir. De Quervain tenosinovitini gösterir.

ENA test that assesses pain elicited when the thumb is folded into the palm and the wrist is bent toward the little finger. It indicates De Quervain tenosynovitis.

Fleksor Hallusis Longus Tendinopatisi

Flexor Hallucis Longus Tendinopathy

TRBaşparmağı büken fleksor hallusis longus tendonunun aşırı kullanıma bağlı tendinopatisidir. Balerinlerde arka iç ayak bileği ağrısı olarak görülür.

ENTendinopathy of the flexor hallucis longus tendon that flexes the big toe, due to overuse. It presents as posteromedial ankle pain, particularly in dancers.

Folat

Folate

TRKırmızı kan hücresi oluşumu ve hücre bölünmesi için gerekli bir B vitamini. Yetersizliği anemiye katkıda bulunabilir ve sporcunun oksijen taşıma kapasitesini etkileyebilir.

ENA B vitamin required for red blood cell formation and cell division. Deficiency can contribute to anemia and affect an athlete's oxygen-carrying capacity.

Fonksiyonel Hareket Taraması (FMS)

Functional Movement Screen (FMS)

TRTemel hareket kalıplarındaki kısıtlılık ve asimetrileri değerlendiren tarama testi.

ENA screening test that evaluates limitations and asymmetries in fundamental movement patterns.

Forma Parmağı

Jersey Finger

TRDerin parmak fleksör tendonunun parmak ucundaki yapışma yerinden kopmasıdır. Genellikle bir oyuncunun formayı kavrarken parmağının zorlanmasıyla oluşur.

ENAvulsion of the flexor digitorum profundus tendon from its attachment at the fingertip. It typically occurs when a player's finger is forcibly extended while gripping a jersey.

Fransız Kontrast Yöntemi

French Contrast Method

TRAğır kuvvet, plyometrik, yüklü patlayıcı ve hızlı plyometrik egzersizlerin tek bir komplekste birleştirildiği yöntemdir. Kuvvet ve gücün geniş bir aralıkta birlikte geliştirilmesini hedefler.

ENA method combining heavy strength, plyometric, loaded explosive, and fast plyometric exercises into a single complex. It aims to develop strength and power together across a broad spectrum.

Freiberg Hastalığı

Freiberg Disease

TRGenellikle ikinci metatars başının avasküler nekrozudur. Ön ayakta ağrı ve sertlikle seyreder; ergen kız sporcularda daha sık görülür.

ENAvascular necrosis usually of the second metatarsal head. It presents with forefoot pain and stiffness and is more common in adolescent female athletes.

Frekans Kodlama (Rate Coding)

Rate Coding

TRBir motor üniteye gönderilen uyarı sıklığının artırılarak ürettiği kuvvetin yükseltilmesidir. Toplanmanın yanında kuvvet düzenlemesinin ikinci ana mekanizmasıdır.

ENIncreasing the firing frequency sent to a motor unit to raise the force it produces. Alongside recruitment, it is the second principal mechanism of force gradation.

Froment Belirtisi

Froment Sign

TRBaşparmak ile işaret parmağı arasında kağıt tutarken başparmak ucunun bükülmesini değerlendiren testtir. Ulnar sinir felcini gösterir.

ENA test that assesses flexion of the thumb tip while pinching paper between the thumb and index finger. It indicates ulnar nerve palsy.

G

Ganglion Kisti

Ganglion Cyst

TREklem kapsülünden veya tendon kılıfından kaynaklanan, içi jelatinöz sıvı dolu iyi huylu kistik şişliktir. Sıklıkla el bileğinde görülür.

ENA benign cystic swelling filled with gelatinous fluid arising from a joint capsule or tendon sheath. It is most commonly seen at the wrist.

Gastroknemius

Gastrocnemius

TRBaldırın yüzeyel ve en belirgin kası olup ayak bileğini aşağı iter ve sıçramaya katkıda bulunur. Aşil tendonu aracılığıyla topuğa bağlanır.

ENThe superficial and most prominent calf muscle that points the ankle downward and contributes to jumping. It attaches to the heel via the Achilles tendon.

Gastroknemius Yırtığı

Gastrocnemius Tear

TRBaldırın gastroknemius kasının lif yırtığıdır. Ani sıçrama veya hızlanmada baldırda keskin ağrı ve güçsüzlük yapar.

ENA fiber tear of the gastrocnemius muscle of the calf. It causes sharp pain and weakness in the calf during sudden jumping or acceleration.

Gebe Sporcu

Pregnant Athlete

TRGebelik döneminde egzersiz yapan ya da antrenmana devam eden sporcular. Antrenman, anne ve bebek sağlığını koruyacak şekilde uyarlanmalı ve izlenmelidir.

ENAthletes who exercise or continue training during pregnancy. Training should be adapted and monitored to protect the health of both mother and baby.

Gecikmiş Kas Ağrısı (DOMS)

Delayed Onset Muscle Soreness (DOMS)

TRAlışılmadık ya da yoğun egzersizden 24–72 saat sonra ortaya çıkan kas ağrısı ve sertliği. Genellikle birkaç günde geçer.

ENMuscle pain and stiffness appearing 24–72 hours after unaccustomed or intense exercise. Usually resolves within a few days.

Gecikmiş Spora Dönüş

Delayed Return to Sport

TRYaralanma ya da hastalıktan sonra beklenenden daha uzun süre spora dönememe durumu. Eksik iyileşme, yeniden yaralanma korkusu ya da komplikasyonlardan kaynaklanabilir.

ENThe situation of being unable to return to sport for longer than expected after injury or illness. It may result from incomplete healing, fear of reinjury, or complications.

Genç / Ergen Sporcu

Youth / Adolescent Athlete

TRHâlâ büyüme ve gelişme dönemindeki çocuk ve ergen sporcular. Açık büyüme plakları ve gelişmekte olan vücutları nedeniyle özel antrenman ve yaralanma riskleri taşırlar.

ENChild and adolescent athletes who are still growing and developing. They carry special training and injury considerations due to open growth plates and developing bodies.

Geri Dönüşebilirlik

Reversibility

TRAntrenman uyaranı azaldığında veya kesildiğinde kazanılan uyumların kademeli olarak kaybedilmesi ilkesidir. Düzenli antrenmanın sürdürülmesinin gerekliliğini vurgular.

ENThe principle that adaptations are gradually lost when the training stimulus is reduced or stopped. It underscores the need to maintain regular training.

Gerilme-Kısalma Döngüsü

Stretch-Shortening Cycle

TRKasın hızlı bir eksantrik gerilmenin ardından konsantrik kasılmaya geçtiği, depolanan elastik enerjiyi kullanan hareket örüntüsüdür. Sıçrama ve koşu gibi patlayıcı hareketlerin verimini artırır.

ENA movement pattern in which a muscle undergoes rapid eccentric stretch immediately followed by concentric contraction, exploiting stored elastic energy. It enhances the efficiency of explosive actions like jumping and running.

Glikojen

Glycogen

TRKas ve karaciğerde depolanan karbonhidrat. Orta-yüksek şiddetli egzersizde ana enerji kaynağıdır.

ENCarbohydrate stored in muscle and liver; the main fuel during moderate-to-high intensity exercise.

Glikolitik Kapasite

Glycolytic Capacity

TRAnaerobik glikoliz yoluyla sürdürülebilen toplam enerji üretim miktarıdır. Bir ila iki dakika süren yüksek şiddetli eforların performansını belirler.

ENThe total amount of energy production that can be sustained through anaerobic glycolysis. It determines performance in high-intensity efforts lasting one to two minutes.

Glisemik İndeks

Glycemic Index

TRBir karbonhidrat içeren besinin kan şekerini ne kadar hızlı yükselttiğini gösteren sıralama. Sporcularda enerji ve glikojen depolarının zamanlamasını planlamak için kullanılır.

ENA ranking of how quickly a carbohydrate-containing food raises blood sugar. It is used in athletes to plan the timing of energy and glycogen replenishment.

Gliserol Hiperhidrasyonu

Glycerol Hyperhydration

TRVücutta su tutulumunu artırmak için gliserol ve sıvının birlikte alındığı strateji. Sıcakta dayanıklılık sporlarında dehidratasyonu geciktirmek amacıyla kullanılır.

ENA strategy of consuming glycerol with fluid to increase body water retention. It is used in endurance sports in the heat to delay dehydration.

Glukokortikoidler

Glucocorticoids

TRİltihabı baskılayan steroid ilaçlar. Sporda belirli uygulama yolları yarışma döneminde kısıtlanmıştır ve kurallara tabidir.

ENSteroid medications that suppress inflammation. Certain routes of administration are restricted in competition and subject to anti-doping rules.

Glutamin

Glutamine

TRVücutta en bol bulunan amino asit olup bağışıklık ve bağırsak fonksiyonunda rol oynar. Yoğun antrenman dönemlerinde takviye olarak kullanılır.

ENThe most abundant amino acid in the body, playing a role in immune and gut function. It is used as a supplement during periods of intense training.

Gluteus Maximus

Gluteus Maximus

TRKalçanın en büyük ve en güçlü kası olup kalçayı geren temel kastır. Koşma, sıçrama ve yukarı tırmanma gibi güçlü hareketlerde rol alır.

ENThe largest and most powerful muscle of the buttock and the main hip extensor. It is involved in powerful movements such as running, jumping, and climbing.

Gluteus Medius

Gluteus Medius

TRKalçanın yanında yer alan, tek ayak üzerindeyken pelvisi dengeleyen kas. Zayıflığı koşucularda kalça ve diz sorunlarıyla ilişkilendirilir.

ENA muscle on the side of the hip that stabilizes the pelvis during single-leg stance. Its weakness is linked to hip and knee problems in runners.

Güç (Kuvvet × Hız)

Power

TRKuvveti hızlı biçimde üretebilme yeteneği. Sıçrama, sprint ve fırlatma performansını belirler.

ENThe ability to produce force rapidly; determines jump, sprint, and throwing performance.

H

Haglund Deformitesi

Haglund Deformity

TRTopuk kemiğinin arka-üst kısmında kemiksi çıkıntı oluşmasıdır. Ayakkabı ile sürtünmeye bağlı bursit ve Aşil ağrısına yol açabilir.

ENA bony prominence on the back of the heel bone. It can cause bursitis and Achilles pain due to friction with footwear.

Hamatum Çengeli Kırığı

Hook of Hamate Fracture

TREl bileğindeki hamatum kemiğinin çengel çıkıntısının kırığıdır. Golf, tenis ve beyzbol gibi sopalı sporlarda avuç içine gelen darbeyle oluşur.

ENA fracture of the hook-shaped projection of the hamate bone in the wrist. It occurs from impact to the palm in racket and club sports such as golf, tennis, and baseball.

Hamstring (Arka Uyluk Kasları)

Hamstrings

TRUyluğun arkasında yer alan, dizi büken ve kalçayı geren kas grubu. Sürat sporlarında sık zorlanır ve yaralanmaya yatkındır.

ENThe muscle group at the back of the thigh that bends the knee and extends the hip. It is frequently strained and prone to injury in sprint sports.

Hamstring Yaralanması

Hamstring Injury

TRUyluk arkası kaslarının sprint ve ani hızlanmada zorlanması. Futbolda en sık görülen kas yaralanmalarındandır.

ENStrain of the posterior thigh muscles during sprinting or sudden acceleration; among the most common muscle injuries in football.

Hareket Ekonomisi

Movement Economy

TRBelirli bir hareketi gerçekleştirmek için harcanan metabolik enerjinin verimliliğidir. Teknik gelişim ve nöromüsküler uyumla iyileşerek aynı işin daha az enerjiyle yapılmasını sağlar.

ENThe efficiency of the metabolic energy expended to perform a given movement. It improves with technical development and neuromuscular adaptation, allowing the same work with less energy.

Hareket Hızı

Movement Velocity

TRBir egzersiz veya hareketin gerçekleştirilme hızıdır. Direnç antrenmanında yükü ve nöromüsküler yorgunluğu izlemek için objektif bir gösterge olarak kullanılır.

ENThe speed at which an exercise or movement is performed. In resistance training it is used as an objective indicator to monitor load and neuromuscular fatigue.

Hareketli Valgus Stres Testi

Moving Valgus Stress Test

TRDirseğe valgus stresi uygulanırken bükülüp açılarak iç yan bağ yetmezliğini değerlendiren testtir. Belirli açı aralığında ağrı UCL yaralanmasını gösterir.

ENA test that assesses medial collateral ligament insufficiency by flexing and extending the elbow while applying valgus stress. Pain over a specific arc indicates UCL injury.

Hawkins-Kennedy Testi

Hawkins-Kennedy Test

TRKol 90 derece kaldırılıp iç rotasyon yaptırılarak omuz sıkışmasını değerlendiren testtir. Ağrı subakromiyal sıkışmayı gösterir.

ENA test that evaluates shoulder impingement by flexing the arm to 90 degrees and internally rotating it. Pain indicates subacromial impingement.

Hemartroz

Hemarthrosis

TREklem içine kanama. ACL yırtığı gibi ciddi yaralanmalarda hızlı şişlik ile kendini gösterir.

ENBleeding into a joint; presents with rapid swelling in serious injuries such as ACL tears.

Hemoglobin Kütlesi

Hemoglobin Mass

TRVücuttaki toplam hemoglobin miktarıdır ve kanın oksijen taşıma kapasitesini doğrudan belirler. Yükseklik antrenmanıyla artarak aerobik performansı destekleyebilir.

ENThe total amount of hemoglobin in the body, which directly determines the blood's oxygen-carrying capacity. It can increase with altitude training to support aerobic performance.

Herpes Gladiatorum

Herpes Gladiatorum

TRTemas sporlarında deriden deriye yayılan herpes virüsü enfeksiyonu. Güreşçilerde sıktır ve aktif lezyonlar iyileşene kadar müsabakadan men gerektirir.

ENA herpes virus skin infection spread through skin-to-skin contact in contact sports. It is common in wrestlers and requires withholding from competition until active lesions heal.

Hıza Dayalı Antrenman

Velocity-Based Training

TRKaldırılan ağırlığın hareket hızının ölçülerek antrenman yükünün ayarlandığı yöntemdir. Günlük hazırlık durumuna göre şiddeti objektif olarak düzenlemeyi sağlar.

ENA method in which the movement velocity of a lifted load is measured to regulate training intensity. It allows objective adjustment of intensity based on daily readiness.

Hızlı Kilo Kaybı

Rapid Weight Loss

TRKısa sürede, genellikle sıvı kısıtlaması ve terlemeyle vücut ağırlığını düşürme yöntemi. Dehidratasyon, performans düşüşü ve sağlık riskleriyle ilişkilidir.

ENA method of lowering body weight over a short period, often through fluid restriction and sweating. It is associated with dehydration, performance decline, and health risks.

Hidrasyon

Hydration

TRPerformans ve sağlık için sıvı-elektrolit dengesinin korunması. Hem dehidratasyon hem aşırı su tüketimi (hiponatremi) zararlıdır.

ENMaintaining fluid and electrolyte balance for performance and health. Both dehydration and overhydration (hyponatremia) are harmful.

Hidroterapi (Su İçi Tedavi)

Hydrotherapy / Aquatic Therapy

TRSuyun kaldırma kuvveti ve direncinden yararlanılan rehabilitasyon yöntemi. Eklemlere binen yükü azaltarak erken dönemde güvenli egzersize olanak tanır.

ENA rehabilitation method using the buoyancy and resistance of water. It reduces load on the joints, allowing safe exercise in early stages.

Hifema

Hyphema

TRGöze gelen darbe sonucu ön kamarada kan birikmesidir. Görme bozukluğu yapabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

ENAn accumulation of blood in the anterior chamber of the eye following a blow. It can impair vision and requires urgent evaluation.

Hill-Sachs Lezyonu

Hill-Sachs Lesion

TRÖn omuz çıkığı sırasında humerus başının arka kısmında oluşan çökme kırığıdır. Tekrarlayan çıkıklara katkıda bulunabilir.

ENA compression fracture on the back of the humeral head that occurs during anterior shoulder dislocation. It can contribute to recurrent dislocations.

Hipertrofik Kardiyomiyopati (HKM)

Hypertrophic Cardiomyopathy (HCM)

TRKalp kasının kalıtsal kalınlaşması. Genç sporcularda ani kardiyak ölümün önemli bir nedenidir; taramayla saptanabilir.

ENInherited thickening of the heart muscle; a leading cause of sudden cardiac death in young athletes, detectable by screening.

Hipotermi

Hypothermia

TRVücut iç ısısının tehlikeli düzeyde düşmesi durumu; titreme, koordinasyon kaybı ve bilinç değişikliğine yol açar. Soğuk ortam sporlarında risk taşır.

ENA dangerous drop in the body's core temperature, causing shivering, loss of coordination, and altered consciousness. It is a risk in cold-environment sports.

HMB (Beta-Hidroksi Beta-Metilbütirat)

HMB (Beta-Hydroxy Beta-Methylbutyrate)

TRLösin metabolizmasından üretilen ve kas yıkımını azaltabilen bir bileşik. Antrenmana yeni başlayanlarda ya da yüksek stres dönemlerinde kas korunmasına yardımcı olabileceği öne sürülür.

ENA compound produced from leucine metabolism that may reduce muscle breakdown. It is proposed to help preserve muscle in novice trainees or during periods of high stress.

Hoffa Yağ Yastığı Sıkışması

Infrapatellar Fat Pad Impingement

TRDiz kapağı altındaki Hoffa yağ yastığının sıkışıp inflame olmasıyla gelişen ön diz ağrısıdır. Dizin tam açılmasıyla artar.

ENAnterior knee pain caused by impingement and inflammation of the Hoffa fat pad beneath the kneecap. It worsens with full extension of the knee.

I

Illinois Çeviklik Testi

Illinois Agility Test

TRKonilerle düzenlenmiş bir parkurda hızlı yön değiştirmelerle koşulan standart bir çeviklik testidir. Hız ile yön değiştirme yeteneğini birlikte ölçer.

ENA standard agility test run through a cone-marked course with rapid changes of direction. It measures speed combined with change-of-direction ability.

Isı Kramplari

Heat Cramps

TRSıcakta yoğun egzersiz sırasında terle tuz kaybına bağlı gelişen ağrılı, istemsiz kas kasılmaları. Sıvı ve elektrolit alımıyla genellikle düzelir.

ENPainful, involuntary muscle contractions during intense exercise in the heat, linked to salt loss through sweat. They usually resolve with fluid and electrolyte intake.

Isı Tedavisi

Heat Therapy

TRBir bölgeye ısı uygulayarak kan akımını ve doku esnekliğini artırmayı amaçlayan yöntem. Kas gerginliğini ve kronik ağrıyı azaltmak için kullanılır.

ENA method that applies heat to an area to increase blood flow and tissue flexibility. It is used to reduce muscle tension and chronic pain.

Isınma ve Soğuma

Warm-up and Cool-down

TREgzersiz öncesi vücudu hazırlayan ve sonrası toparlanmayı destekleyen rutinler. Performansı artırır, yaralanma riskini azaltır.

ENRoutines that prepare the body before exercise and support recovery afterward. Improve performance and reduce injury risk.

İ

İç Yan Bağ Yaralanması (MCL)

Medial Collateral Ligament Injury

TRDizin iç yan bağının valgus stresine bağlı zedelenmesidir. Dizin iç tarafına gelen darbeyle sık oluşur ve iç dizde ağrı verir.

ENInjury of the medial collateral ligament of the knee due to valgus stress. It commonly results from a blow to the outer knee and causes pain on the inner side.

İkinci Darbe Sendromu

Second Impact Syndrome

TRBir sarsıntıdan tam iyileşmeden ikinci bir kafa darbesi alınmasıyla oluşan, hızla ilerleyen beyin ödemi tablosudur. Nadir ama yaşamı tehdit eden bir durumdur.

ENRapidly progressive brain swelling that occurs when a second head impact is sustained before full recovery from a concussion. It is a rare but life-threatening condition.

İliak Krista Kontüzyonu (Hip Pointer)

Hip Pointer

TRKalça kemiği üst kenarına (iliak krista) doğrudan darbe sonucu oluşan ağrılı ezilmedir. Temas sporlarında sık görülür.

ENA painful contusion caused by a direct blow to the upper rim of the hip bone (iliac crest). It is common in contact sports.

İliotibial Bant Sendromu

Iliotibial Band Syndrome

TRUyluk dış yüzündeki bandın diz dışında sürtünmesiyle oluşan ağrı. Koşucularda sık görülür.

ENPain on the outer knee from friction of the iliotibial band; common in runners.

İmpuls-Momentum İlişkisi

Impulse-Momentum Relationship

TRBir cisme uygulanan kuvvet ve sürenin çarpımının onun momentum değişimine eşit olduğunu ifade eder. Sporcuların hızlanma ve patlayıcı hareketlerini açıklamada kullanılır.

ENStates that the product of force and the time it is applied equals the change in an object's momentum. It is used to explain athletes' acceleration and explosive movements.

İniş Mekaniği

Landing Mechanics

TRSıçrama veya düşüş sonrası yere inişte vücudun kuvveti emme ve dağıtma biçimidir. Uygun iniş tekniği alt ekstremite yaralanma riskini azaltmada önemlidir.

ENThe way the body absorbs and distributes force when landing after a jump or drop. Proper landing technique is important for reducing lower-limb injury risk.

İnsan Büyüme Hormonu (Doping)

Human Growth Hormone (Doping)

TRDoku büyümesini düzenleyen, sporda performans amacıyla kötüye kullanılan yasaklı bir hormon. Eklem, metabolik ve kalp sorunları gibi sağlık riskleri taşır.

ENA hormone that regulates tissue growth, banned and misused in sport for performance gains. It carries health risks including joint, metabolic, and heart problems.

İnternal Sıkışma

Internal Impingement

TRKol abduksiyon ve dış rotasyonda iken rotator manşetin posterior-superior glenoid kenarına sıkışmasıdır. Atletlerde posterior omuz ağrısına neden olur.

ENImpingement of the rotator cuff against the posterior-superior glenoid rim when the arm is abducted and externally rotated. It causes posterior shoulder pain in athletes.

İnterval Antrenman

Interval Training

TRYüksek şiddetli efor dönemleriyle planlı dinlenme veya düşük şiddetli toparlanmanın dönüşümlü uygulandığı yöntemdir. Aerobik ve anaerobik kapasiteyi verimli biçimde geliştirir.

ENA method alternating periods of high-intensity effort with planned rest or low-intensity recovery. It develops aerobic and anaerobic capacity efficiently.

İntervertebral Disk

Intervertebral Disc

TROmurlar arasında yer alan, darbe emen ve harekete izin veren kıkırdak yastıkçık. Yüklenme ve yaşlanmayla hasar görerek bel ağrısına yol açabilir.

ENA cartilage cushion between the vertebrae that absorbs shock and allows movement. It can be damaged by loading and aging, leading to back pain.

İskial Tüberozite Avülsiyonu

Ischial Tuberosity Avulsion

TRHamstring kaslarının çekmesiyle oturma kemiği çıkıntısının büyüme plağından kopmasıdır. Genç sporcularda ani esneme veya sprint sırasında oluşur.

ENAvulsion of the ischial tuberosity growth plate by the pull of the hamstring muscles. It occurs in young athletes during sudden stretching or sprinting.

İş-Dinlenme Oranı

Work-to-Rest Ratio

TRİnterval antrenmanda efor süresinin dinlenme süresine oranıdır. Bu oran hedeflenen enerji sistemini ve antrenmanın fizyolojik etkisini belirler.

ENThe ratio of work duration to rest duration in interval training. This ratio determines the targeted energy system and the physiological effect of the session.

İzoinersiyal Antrenman

Isoinertial Training

TRBir volan aracılığıyla direncin sporcunun ürettiği kuvvete göre değiştiği antrenman yöntemidir. Özellikle eksantrik fazda yüksek yük sağlayarak kuvvet uyumlarını uyarır.

ENA training method using a flywheel in which resistance varies with the force the athlete produces. It provides high load especially in the eccentric phase to stimulate strength adaptations.

İzokinetik Dinamometri

Isokinetic Dynamometry

TRSabit açısal hızda kas kuvvetinin hareket boyunca ölçüldüğü değerlendirme yöntemidir. Kuvvet dengesizliklerini ve eklem çevresi tork profillerini nesnel olarak ortaya koyar.

ENAn assessment method measuring muscular force at a constant angular velocity throughout the range of motion. It objectively reveals strength imbalances and torque profiles around a joint.

İzokinetik Test

Isokinetic Testing

TRSabit hızda kas kuvvetini objektif ölçen yöntem. Yaralanma sonrası kas dengesizliğini ve oyuna dönüş hazırlığını değerlendirir.

ENA method measuring muscle strength at a constant speed. Assesses muscle imbalance and return-to-play readiness after injury.

İzometrik Kasılma

Isometric Contraction

TRKas boyunun değişmeden kuvvet ürettiği kasılma türü. Ağrıyı azaltıcı rehabilitasyonda kullanılır.

ENA contraction producing force without a change in muscle length; used in pain-relieving rehabilitation.

J

Jones Kırığı

Jones Fracture

TRBeşinci metatars kemiğin tabanındaki belirli bir bölgenin kırığıdır. Kanlanmasının zayıf olması nedeniyle kaynamama riski taşır.

ENA fracture of a specific zone at the base of the fifth metatarsal bone. It carries a risk of non-union due to its poor blood supply.

K

Kaburga Stres Kırığı

Rib Stress Fracture

TRTekrarlayan gövde hareketlerine bağlı kaburga stres kırığıdır. Kürekçi ve golfçülerde lokalize göğüs duvarı ağrısı yapar.

ENA stress fracture of a rib due to repetitive trunk movements. It causes localized chest wall pain in rowers and golfers.

Kademeli Maruz Bırakma

Graded Exposure

TRKorkulan ya da ağrılı hareketlere kademeli ve kontrollü şekilde yeniden alıştırma yaklaşımı. Hareket korkusunu azaltarak güvenli aktiviteye dönüşü destekler.

ENAn approach of gradually and controllably reintroducing feared or painful movements. It supports a safe return to activity by reducing fear of movement.

Kademeli Yükleme

Progressive Loading

TRDokuya uygulanan yükün zaman içinde aşamalı olarak artırılması ilkesi. İyileşen dokunun dayanıklılığını artırmak ve yeniden yaralanmayı önlemek için kullanılır.

ENThe principle of gradually increasing the load applied to a tissue over time. It is used to build the resilience of healing tissue and prevent reinjury.

Kadın Sporcu (Fizyoloji)

Female Athlete (Physiology)

TRKadın sporcularda performans, beslenme ve sağlığı etkileyen hormonal ve fizyolojik özellikler. Enerji elverişliliği, hormonal döngü ve kemik sağlığını içeren özel değerlendirme gerektirir.

ENThe hormonal and physiological features that affect performance, nutrition, and health in female athletes. They require special consideration of energy availability, hormonal cycle, and bone health.

Kadın Sporcu Triadı / RED-S

Female Athlete Triad / RED-S

TRDüşük enerji alımı, adet düzensizliği ve kemik kaybının bir arada görüldüğü tablo; sporda göreli enerji yetersizliği (RED-S) ile ilişkilidir.

ENA combination of low energy availability, menstrual dysfunction, and bone loss; related to Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S).

Kafein

Caffeine

TRYorgunluk algısını azaltarak dayanıklılık ve uyanıklığı artırabilen, kanıta dayalı yasal ergojenik madde.

ENAn evidence-based, legal ergogenic substance that can improve endurance and alertness by reducing perceived fatigue.

Kalça Adduktörleri

Hip Adductors

TRBacakları orta hatta doğru çeken iç uyluk kasları. Yön değiştirme ve topa vurma sporlarında zorlanmaya yatkındırlar.

ENThe inner thigh muscles that pull the legs toward the midline. They are prone to strain in cutting and kicking sports.

Kalça Fleksörleri

Hip Flexors

TRUyluğu gövdeye doğru kaldıran kalça önü kasları. Sürat ve diz kaldırma hareketlerinde önemlidir ve uzun süreli oturmayla kısalabilir.

ENThe muscles at the front of the hip that lift the thigh toward the trunk. They are important in sprinting and knee-lift movements and can shorten with prolonged sitting.

Kaldıraç Sistemleri

Lever Systems

TRKemiklerin kaldıraç, eklemlerin dayanak ve kasların kuvvet uyguladığı biyomekanik düzeneklerdir. Birinci, ikinci ve üçüncü tip kaldıraçlar kuvvet ve hız avantajını farklı belirler.

ENBiomechanical arrangements in which bones act as levers, joints as fulcrums, and muscles apply force. First, second, and third class levers differently determine the advantage in force or speed.

Kalp Debisi (Kardiyak Output)

Cardiac Output

TRKalbin bir dakikada pompaladığı toplam kan hacmidir ve atım hacmi ile kalp hızının çarpımına eşittir. Egzersizde dokulara oksijen taşınmasının temel belirleyicisidir.

ENThe total volume of blood the heart pumps per minute, equal to stroke volume multiplied by heart rate. It is a key determinant of oxygen delivery to tissues during exercise.

Kalp Hızı Değişkenliği (HRV)

Heart Rate Variability (HRV)

TRKalp atımları arasındaki zaman farklarının değişimi. Toparlanma ve hazır olma durumunu izlemede kullanılır.

ENVariation in the time between heartbeats; used to monitor recovery and readiness.

Kalsifik Tendinit

Calcific Tendinitis

TRRotator manşet tendonları içinde kalsiyum birikimine bağlı gelişen ağrılı durumdur. Genellikle omuzda ani ve şiddetli ağrıya yol açar.

ENA painful condition caused by calcium deposits within the rotator cuff tendons. It often produces sudden and severe shoulder pain.

Kalsiyum

Calcium

TRKemik sağlığı, kas kasılması ve sinir iletimi için gerekli olan bir mineral. Yetersiz alımı sporcularda kemik yoğunluğunu ve stres kırığı riskini etkileyebilir.

ENA mineral essential for bone health, muscle contraction, and nerve transmission. Inadequate intake can affect bone density and stress fracture risk in athletes.

Kan Akışı Kısıtlama Antrenmanı

Blood Flow Restriction Training

TRBir manşonla kan akışı kısmen kısıtlanarak düşük yüklerle yapılan kuvvet antrenmanıdır. Hafif yüklerle dahi belirgin kas uyumları sağlayabilen bir yöntemdir.

ENStrength training performed with light loads while blood flow is partially restricted using a cuff. It can produce notable muscular adaptations even with low loads.

Kan Dopingi

Blood Doping

TRKan transfüzyonu ya da ilaçlarla kırmızı kan hücresi sayısını yapay olarak artırma yöntemi. Oksijen taşımayı artırır ancak ciddi sağlık riskleri taşır ve yasaktır.

ENA method of artificially increasing red blood cell count through transfusion or drugs. It boosts oxygen delivery but carries serious health risks and is prohibited.

Kapalı Kinetik Zincir Egzersizi

Closed Kinetic Chain Exercise

TREl ya da ayağın sabit bir yüzeyle temasta kaldığı, çömelme gibi egzersizler. Eklem stabilitesini ve fonksiyonel yüklenmeyi desteklediği için rehabilitasyonda tercih edilir.

ENExercises such as squats where the hand or foot stays in contact with a fixed surface. They are favored in rehabilitation because they support joint stability and functional loading.

Kararlı Durum (Steady State)

Steady State

TROksijen tüketiminin egzersizin enerji ihtiyacını tam karşıladığı, fizyolojik değişkenlerin dengeye ulaştığı durumdur. Submaksimal sabit yüklerde birkaç dakika içinde oluşur.

ENA condition in which oxygen uptake fully meets the energy demand of exercise and physiological variables stabilize. It develops within a few minutes during constant submaximal loads.

Karbonhidrat Jeli

Carbohydrate Gel

TRUzun süreli egzersiz sırasında hızlı enerji sağlamak için tasarlanmış yoğun karbonhidrat ürünü. Dayanıklılık etkinliklerinde kan şekerini ve performansı korumak için kullanılır.

ENA concentrated carbohydrate product designed to deliver quick energy during prolonged exercise. It is used in endurance events to maintain blood sugar and performance.

Karbonhidrat Yükleme

Carbohydrate Loading

TRDayanıklılık yarışları öncesi kas glikojen depolarını artırmak için uygulanan beslenme stratejisi.

ENA nutritional strategy before endurance events to maximize muscle glycogen stores.

Karpal Tünel Sendromu

Carpal Tunnel Syndrome

TREl bileğinde median sinirin sıkışması. El ve parmaklarda uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlük yapar.

ENCompression of the median nerve at the wrist, causing numbness, tingling, and weakness in the hand.

Karşı Hareketli Sıçrama

Countermovement Jump

TRHızlı bir çömelmenin ardından yukarı sıçranan dikey sıçrama testidir. Gerilme-kısalma döngüsünden yararlanarak alt ekstremite gücünü ve elastik kapasiteyi değerlendirir.

ENA vertical jump test in which the athlete jumps upward immediately after a rapid downward dip. It uses the stretch-shortening cycle to assess lower-limb power and elastic capacity.

Kas Aktivasyonu

Muscle Activation

TRBir kasın sinirsel uyarı sonucu kasılmaya hazır hale gelmesi ve devreye girmesidir. Elektromiyografi ile ölçülerek hareket sırasındaki kas katkısı değerlendirilebilir.

ENThe process by which a muscle is engaged and made ready to contract in response to neural drive. It can be measured with electromyography to assess muscular contribution during movement.

Kas Glikojeni Tükenmesi

Muscle Glycogen Depletion

TRUzun süreli veya yüksek şiddetli egzersizde kastaki glikojen depolarının azalmasıdır. İleri derecede tükenme yorgunluğa ve performans düşüşüne yol açar.

ENThe reduction of glycogen stores in muscle during prolonged or high-intensity exercise. Severe depletion leads to fatigue and a decline in performance.

Kas Gücü Üretimi

Muscular Power Output

TRKasın birim zamanda yaptığı iştir ve kuvvet ile hızın çarpımına eşittir. Patlayıcı sporlarda performansı belirleyen temel mekanik niceliktir.

ENThe work a muscle performs per unit time, equal to the product of force and velocity. It is a key mechanical quantity determining performance in explosive sports.

Kas Hipertrofisi

Muscle Hypertrophy

TRDirenç antrenmanına yanıt olarak kas lifi kesit alanının artması. Uygun yük, hacim ve beslenme ile gelişir.

ENIncrease in muscle fiber cross-sectional area in response to resistance training. Develops with appropriate load, volume, and nutrition.

Kas Krampı

Muscle Cramp

TRKasın istem dışı, ağrılı kasılması. Yorgunluk, sıvı-elektrolit dengesizliği ve nöromüsküler etkenlerle ilişkilidir.

ENInvoluntary, painful muscle contraction associated with fatigue, fluid-electrolyte imbalance, and neuromuscular factors.

Kas Lifi Tipleri (Tip I / Tip II)

Muscle Fiber Types (Type I / Type II)

TRKas lifleri yavaş kasılan dayanıklı Tip I ve hızlı kasılan güçlü Tip II olarak sınıflandırılır. Dağılımları sporcunun dayanıklılık veya patlayıcı performansa yatkınlığını etkiler.

ENMuscle fibers are classified as slow-twitch fatigue-resistant Type I and fast-twitch powerful Type II. Their distribution influences an athlete's tendency toward endurance or explosive performance.

Kas Protein Sentezi

Muscle Protein Synthesis

TRVücudun amino asitleri kullanarak yeni kas proteini ürettiği biyolojik süreç. Egzersiz ve protein alımıyla uyarılır ve kas onarımı ile büyümesinin temelini oluşturur.

ENThe biological process by which the body builds new muscle protein from amino acids. It is stimulated by exercise and protein intake and underlies muscle repair and growth.

Kas Yırtığı (Zorlanma)

Muscle Strain / Tear

TRKas liflerinin aşırı gerilmeyle hasar görmesi. Derecesine göre (I–III) iyileşme 2–8 hafta sürebilir; erken kontrollü mobilizasyon önemlidir.

ENDamage to muscle fibers from overstretching. Depending on grade (I–III), recovery may take 2–8 weeks; early controlled mobilization is important.

Kasık (Adduktor) Zorlanması

Groin (Adductor) Strain

TRİç uyluk (adduktor) kaslarının yön değiştirme ve şutla zorlanması. Kasık ağrısının sık nedenidir.

ENStrain of the inner-thigh (adductor) muscles during cutting and kicking; a common cause of groin pain.

Kayakçı Başparmağı

Skier's Thumb

TRBaşparmağın iç yan bağının (UCL) akut yaralanmasıdır. Genellikle başparmağın zorla dışa açılmasıyla, örneğin kayak sopasına tutunurken düşme sırasında oluşur.

ENAn acute injury of the ulnar collateral ligament of the thumb. It typically occurs when the thumb is forcibly abducted, such as during a fall while holding a ski pole.

Kayan Filament Teorisi

Sliding Filament Theory

TRKas kasılmasını aktin ve miyozin filamentlerinin birbiri üzerinde kayarak sarkomeri kısaltmasıyla açıklayan modeldir. Filamentlerin kendi boyları değişmez, yalnızca örtüşmeleri artar.

ENA model explaining muscle contraction as actin and myosin filaments sliding past one another to shorten the sarcomere. The filaments themselves do not shorten, only their overlap increases.

Kazein Proteini

Casein Protein

TRSütteki ağır sindirilen ana protein olup amino asitleri uzun süre boyunca yavaşça salar. Uzun süreli açlık dönemlerinde, örneğin uyku öncesinde tercih edilir.

ENThe slowly digested main milk protein that releases amino acids gradually over a long period. It is often preferred before extended fasting periods such as sleep.

Kemik Kontüzyonu (Ödemi)

Bone Bruise (Bone Marrow Edema)

TRDarbe sonrası kemik içinde MR ile görülen mikro hasar ve ödem. Genellikle haftalar içinde iyileşir.

ENMicrodamage and edema within bone after impact, seen on MRI. Usually heals over weeks.

Kemik Mineral Yoğunluğu

Bone Mineral Density

TRKemiğin dayanıklılığını gösteren ölçüm. Düşük değerler stres kırığı riskini artırır; yük taşıyan egzersiz ve beslenme korur.

ENA measure of bone strength. Low values increase stress-fracture risk; weight-bearing exercise and nutrition are protective.

Kemik Stres Reaksiyonu

Bone Stress Reaction

TRStres kırığından önceki erken evre kemik aşırı yüklenmesi. Erken tanı ve yük azaltımıyla kırık önlenir.

ENEarly-stage bone overload that precedes a stress fracture; early detection and load reduction prevent a fracture.

Ketojenik Diyet (Spor)

Ketogenic Diet (Sport)

TRVücudu keton cisimleri üretmeye yönelten çok düşük karbonhidratlı, yüksek yağlı bir beslenme şekli. Sporcularda performans üzerine etkileri tartışmalıdır ve birey ile spora göre değişir.

ENA very low-carbohydrate, high-fat eating pattern that drives the body to produce ketone bodies. Its effects on athletic performance are debated and vary by individual and sport.

Kıkırdak (Kondral) Yaralanma

Chondral (Cartilage) Injury

TREklem yüzeyini kaplayan kıkırdağın hasarı. İyileşme kapasitesi sınırlıdır; ileri evrede artroza zemin hazırlar.

ENDamage to the cartilage covering a joint surface. Its healing capacity is limited and can predispose to osteoarthritis.

Kılcal Damar Yoğunluğu

Capillary Density

TRKas dokusunda birim alana düşen kılcal damar sayısıdır. Artması kas liflerine oksijen ve besin taşınmasını iyileştirerek aerobik performansı destekler.

ENThe number of capillaries per unit area in muscle tissue. An increase improves delivery of oxygen and nutrients to muscle fibers, supporting aerobic performance.

Kilo Yapma / Kilo Düşürme

Making Weight / Weight Cutting

TRSıklet sporlarında belirli bir tartı sınırına ulaşmak için kullanılan vücut kütlesini azaltma uygulaması. Hızlı yapıldığında sağlık ve performans riskleri taşır.

ENThe practice of reducing body mass to reach a category limit in weight-class sports. When done rapidly it carries health and performance risks.

Kinematik

Kinematics

TRHareketin neden olan kuvvetleri dikkate almadan konum, hız ve ivme açısından tanımlanmasıdır. Sporcu tekniğinin görsel ve sayısal analizinde kullanılır.

ENThe description of motion in terms of position, velocity, and acceleration without considering the forces that cause it. It is used in the visual and quantitative analysis of athletic technique.

Kinetik

Kinetics

TRHareketi oluşturan ve etkileyen kuvvetleri inceleyen biyomekanik dalıdır. Kuvvet, moment ve yük analizleriyle hareketin nedenlerini açıklar.

ENThe branch of biomechanics that studies the forces producing and affecting motion. It explains the causes of movement through analyses of force, moment, and load.

Kinetik Zincir

Kinetic Chain

TREklem ve segmentlerin bir hareketi üretmek için ardışık olarak çalıştığı bağlantılı sistemdir. Bir halkadaki bozulma zincir boyunca yük dağılımını ve performansı etkiler.

ENA linked system in which joints and segments work in sequence to produce a movement. A disruption in one link affects load distribution and performance along the whole chain.

Kinezyolojik Bantlama

Kinesiology Taping

TRCilde uygulanan esnek bantla destek ve duyusal geri bildirim sağlama yöntemi. Rehabilitasyonun tamamlayıcısı olarak kullanılır.

ENUsing elastic tape on the skin to provide support and sensory feedback. Used as an adjunct in rehabilitation.

Klavikula Kırığı

Clavicle Fracture

TRKöprücük kemiğinin kırığıdır. Omuz üzerine düşme veya doğrudan darbe sonucu oluşur; temas ve bisiklet sporlarında sık görülür.

ENA fracture of the collarbone. It results from a fall onto the shoulder or a direct blow and is common in contact and cycling sports.

Kleiger Testi

Kleiger Test

TRAyak dışa döndürülerek deltoid bağ ve sindesmozu değerlendiren testtir. İç veya ön ayak bileği ağrısı yaralanmayı gösterir.

ENA test that evaluates the deltoid ligament and syndesmosis by externally rotating the foot. Medial or anterior ankle pain indicates injury.

Koksiks Yaralanması

Coccyx Injury

TRKuyruk sokumu kemiğinin (koksiks) düşme sonucu zedelenmesi veya kırılmasıdır. Oturmayla artan ağrıyla seyreder.

ENInjury or fracture of the tailbone (coccyx) from a fall. It presents with pain that worsens with sitting.

Kollajen / Jelatin Takviyesi

Collagen / Gelatin Supplementation

TRBağ dokusunun yapısal proteinini sağlayan takviyeler. C vitamini ve yüklemeyle birlikte alındığında tendon ve bağ sağlığını destekleyebileceği düşünülmektedir.

ENSupplements providing the structural protein of connective tissue. When taken with vitamin C and loading, they are thought to support tendon and ligament health.

Kompartman Sendromu

Compartment Syndrome

TRKas bölmesi içindeki basıncın artarak dolaşımı bozması. Akut form acil cerrahi gerektirir; kronik form efor sırasında ağrı yapar.

ENIncreased pressure within a muscle compartment impairing circulation. The acute form is a surgical emergency; the chronic form causes exertional pain.

Kompleks Antrenman

Complex Training

TRAğır bir kuvvet egzersizinin hemen ardından benzer biyomekaniğe sahip patlayıcı bir hareketin yapıldığı yöntemdir. Aktivasyon sonrası güçlenmeden yararlanarak gücü artırmayı hedefler.

ENA method in which a heavy strength exercise is immediately followed by a biomechanically similar explosive movement. It aims to enhance power by exploiting post-activation potentiation.

Kompresyon Giysisi

Compression Garment

TRDolaşımı ve algılanan toparlanmayı desteklemek için bası uygulayan giysiler.

ENGarments that apply pressure to support circulation and perceived recovery.

Kompresyon-Rotasyon Testi

Compression-Rotation Test

TROmuz eklemine eksenel bası uygulanıp döndürülerek labrum yırtığını değerlendiren testtir. Tıklama veya takılma SLAP lezyonunu düşündürür.

ENA test that evaluates labral tears by applying axial compression and rotation to the shoulder joint. Clicking or catching suggests a SLAP lesion.

Kondromalazi

Chondromalacia

TRDiz kapağı arkasındaki kıkırdağın yumuşaması ve aşınması. Ön diz ağrısının sık bir nedenidir.

ENSoftening and wear of the cartilage behind the kneecap; a common cause of anterior knee pain.

Konsantrik Kasılma

Concentric Contraction

TRKasın kuvvet üretirken kısaldığı kasılma türü (örn. ağırlığı kaldırırken).

ENA contraction in which the muscle shortens while producing force (e.g., lifting a weight).

Kontrast Su Tedavisi

Contrast Water Therapy

TRSıcak ve soğuk suya dönüşümlü daldırmaya dayanan toparlanma yöntemi. Kan dolaşımını değiştirerek kas ağrısını azaltmaya yardımcı olabileceği düşünülür.

ENA recovery method based on alternating immersion in hot and cold water. It is thought to help reduce muscle soreness by altering circulation.

Kontrast Yükleme

Contrast Loading

TRAğır ve hafif yüklerin set veya tekrar bazında dönüşümlü uygulandığı antrenman yöntemidir. Hem maksimal kuvveti hem de hareket hızını birlikte geliştirmeyi amaçlar.

ENA training method in which heavy and light loads are alternated set by set or rep by rep. It aims to develop both maximal strength and movement velocity together.

Kor (Çekirdek) Stabilite

Core Stability

TRGövde kaslarının omurga ve pelvisi kontrol etme yeteneği. Performans ve yaralanma önlemede temeldir.

ENThe ability of the trunk muscles to control the spine and pelvis; fundamental to performance and injury prevention.

Kornea Abrazyonu

Corneal Abrasion

TRGözün saydam ön tabakası olan korneanın yüzeysel çizilmesidir. Ağrı, ışığa hassasiyet ve gözde yabancı cisim hissi yapar.

ENA superficial scratch of the cornea, the clear front surface of the eye. It causes pain, light sensitivity, and a foreign body sensation.

Koşu Bandı Kademeli Egzersiz Testi

Treadmill Graded Exercise Test

TRKoşu bandında hız veya eğimin kademeli olarak artırıldığı, kardiyorespiratuvar kapasitenin değerlendirildiği testtir. Tükenmeye kadar yapılarak maksimal aerobik performans ölçülür.

ENA test in which speed or incline is progressively increased on a treadmill to evaluate cardiorespiratory capacity. Performed to exhaustion, it measures maximal aerobic performance.

Koşu Ekonomisi

Running Economy

TRBelirli bir submaksimal koşu hızını sürdürmek için harcanan oksijen miktarıdır. Daha düşük tüketim daha iyi ekonomi anlamına gelir ve dayanıklılık performansını belirleyen önemli bir etkendir.

ENThe amount of oxygen consumed to sustain a given submaximal running speed. Lower consumption means better economy and is an important determinant of endurance performance.

Koşu Mekaniği (Running Gait)

Running Gait

TRKoşu sırasında yere temas, itme ve havada kalma fazlarını içeren tekrarlayan hareket örüntüsüdür. Yürüyüşten farklı olarak her iki ayağın da havada olduğu bir uçuş fazı içerir.

ENThe repeating movement pattern during running, comprising contact, propulsion, and flight phases. Unlike walking, it includes a flight phase in which both feet are off the ground.

Koşucu Mide-Bağırsak Sıkıntısı

Runner's Gastrointestinal Distress

TRUzun süreli koşu sırasında bulantı, kramp ve ishal gibi sindirim sistemi belirtileri. Kan akımındaki değişiklikler, sarsıntı ve beslenmeyle ilişkilidir.

ENDigestive symptoms such as nausea, cramping, and diarrhea during prolonged running. It is linked to changes in blood flow, mechanical jostling, and nutrition.

Kova Sapı Menisküs Yırtığı

Bucket-Handle Meniscus Tear

TRMenisküsün uzunlamasına yırtılıp eklem içine yer değiştirdiği yırtık tipidir. Dizde kilitlenme ve tam açılamamayla seyreder.

ENA type of longitudinal meniscal tear in which a fragment displaces into the joint. It presents with locking and an inability to fully extend the knee.

Köhler Hastalığı

Kohler Disease

TRÇocuklarda naviküler kemiğin avasküler nekrozudur. İç ayakta ağrı ve aksamayla seyreder; genellikle kendiliğinden iyileşir.

ENAvascular necrosis of the navicular bone in children. It presents with medial foot pain and limping and usually resolves spontaneously.

Kreatin

Creatine

TRKısa süreli, yüksek şiddetli performansta enerjiye katkı sağlayan, en çok araştırılmış ergojenik besin desteklerinden biri.

ENOne of the most researched ergogenic supplements, supporting energy in short, high-intensity performance.

Kreatin Kinaz (CK)

Creatine Kinase (CK)

TRKas hasarında kana yükselen enzim. Aşırı yüklenme ve kas yıkımı takibinde kullanılır.

ENAn enzyme that rises in the blood with muscle damage; used to track overload and muscle breakdown.

Krioterapi (Soğuk Uygulama)

Cryotherapy

TRAğrı ve şişliği azaltmak için soğuk uygulaması. Akut yaralanma ve toparlanmada kullanılır.

ENApplication of cold to reduce pain and swelling. Used in acute injury and recovery.

Kritik Güç

Critical Power

TRYorgunluk hızla artmadan uzun süre sürdürülebilen en yüksek güç çıkışıdır. Aerobik ve anaerobik sistemler arasındaki sürdürülebilirlik sınırını temsil eder.

ENThe highest power output that can be sustained for a prolonged period without fatigue rising rapidly. It represents the sustainability boundary between aerobic and anaerobic systems.

Kuadrilateral Aralık Sendromu

Quadrilateral Space Syndrome

TROmuz arkasındaki kuadrilateral aralıkta aksiller sinirin sıkışmasıdır. Omuz arka yüzünde ağrı ve deltoid güçsüzlüğü yapabilir.

ENCompression of the axillary nerve within the quadrilateral space at the back of the shoulder. It can cause posterior shoulder pain and deltoid weakness.

Kuadriseps

Quadriceps

TRUyluğun önündeki, dizi düzleştiren ve yürüme ile sıçramada görev alan dört başlı büyük kas grubu. Sporcularda güç ve performans için kritiktir.

ENThe large four-headed muscle group at the front of the thigh that straightens the knee and contributes to walking and jumping. It is critical for power and performance in athletes.

Kuadriseps Kontüzyonu

Quadriceps Contusion

TRUyluk ön kasına gelen doğrudan darbeyle oluşan kas ezilmesidir. Temas sporlarında sık görülür ve myositis ossifikansa zemin hazırlayabilir.

ENA muscle bruise of the front thigh muscle caused by a direct blow. It is common in contact sports and can predispose to myositis ossificans.

Kuadriseps Tendon Rüptürü

Quadriceps Tendon Rupture

TRDiz kapağının üstündeki kuadriseps tendonunun yırtılmasıdır. Dizi düz tutamama ve bacağı kaldıramama ile kendini gösterir.

ENA rupture of the quadriceps tendon above the kneecap. It presents with an inability to extend the knee or lift the leg.

Kuru İğneleme

Dry Needling

TRİnce iğnelerin kas tetik noktalarına batırıldığı bir tedavi tekniği. Kas gerginliğini ve ağrıyı azaltmayı amaçlar.

ENA treatment technique in which thin needles are inserted into muscle trigger points. It aims to reduce muscle tension and pain.

Kuvvet Antrenmanı

Strength Training

TRKasların üretebildiği maksimal gücü artırmaya yönelik, dirence karşı yapılan antrenman.

ENTraining against resistance aimed at increasing the maximal force muscles can produce.

Kuvvet Eksikliği (Strength Deficit)

Strength Deficit

TRBir kasın istemli olarak ürettiği maksimal kuvvet ile teorik mutlak kuvveti arasındaki farktır. Büyük bir eksiklik patlayıcı kuvvet gelişimine açık alan olduğunu gösterir.

ENThe difference between the maximal force a muscle voluntarily produces and its theoretical absolute force. A large deficit indicates room for explosive strength development.

Kuvvet Gelişim Hızı

Rate of Force Development

TRKasın birim zamanda ne kadar hızlı kuvvet üretebildiğini gösteren ölçüttür. Patlayıcı sporlarda zirve kuvvetten daha belirleyici olabilen bir performans göstergesidir.

ENA measure of how quickly a muscle can produce force per unit time. In explosive sports it can be a more decisive performance indicator than peak force.

Kuvvet Platformu

Force Plate

TRÜzerinde üretilen yer tepki kuvvetlerini ölçen laboratuvar cihazıdır. Sıçrama, denge ve hareket analizinde kuvvet ve güç verilerini hassas biçimde sağlar.

ENA laboratory device that measures the ground reaction forces produced on it. It provides precise force and power data in jump, balance, and movement analysis.

Kuvvet-Hız İlişkisi

Force-Velocity Relationship

TRKasın ürettiği kuvvet ile kısalma hızı arasındaki ters orantıyı tanımlar. Kasılma hızı arttıkça üretilebilen maksimal kuvvet azalır.

ENDescribes the inverse relationship between the force a muscle produces and its shortening velocity. As contraction speed increases, the maximal force that can be generated decreases.

Kuvvet-Zaman Eğrisi

Force-Time Curve

TRBir hareket sırasında üretilen kuvvetin zamana göre değişimini gösteren grafiktir. Zirve kuvvet, kuvvet gelişim hızı ve impuls gibi performans göstergelerini analiz etmek için kullanılır.

ENA graph showing how force produced during a movement changes over time. It is used to analyze performance indicators such as peak force, rate of force development, and impulse.

Kuvvette Devamlılık

Strength-Endurance

TROrta düzey bir kuvveti uzun süre veya çok sayıda tekrar boyunca sürdürebilme yeteneğidir. Yorgunluğa karşı dirençli kas çalışmasının gerektiği sporlarda önemlidir.

ENThe ability to sustain a moderate level of force over a prolonged time or many repetitions. It is important in sports requiring fatigue-resistant muscular work.

Küçükler Ligi Dirseği

Little League Elbow

TRGenç atıcı sporcularda iç dirsek büyüme plağının tekrarlayan strese bağlı apofizitidir. İç dirsekte ağrı ve hassasiyetle seyreder.

ENAn apophysitis of the medial elbow growth plate in young throwing athletes caused by repetitive stress. It presents with medial elbow pain and tenderness.

Küme Setleri

Cluster Sets

TRBir set içindeki tekrarların arasına kısa dinlenmeler eklenerek yapılan antrenman düzenidir. Bu kısa molalar daha yüksek yük ve hızın korunmasına olanak tanır.

ENA training arrangement in which short rests are inserted between repetitions within a set. These brief pauses allow higher loads and velocities to be maintained.

Kütle Merkezi

Center of Mass

TRVücudun toplam kütlesinin yoğunlaştığı varsayılan denge noktasıdır. Konumu ve hareketi, denge ve verimli hareket mekaniğinin analizinde kullanılır.

ENThe point at which the body's total mass is considered to be concentrated. Its position and motion are used to analyze balance and efficient movement mechanics.

L

Labrum (Genel)

Labrum (General)

TROmuz ve kalça gibi eklemlerin kenarındaki, eklem yuvasını derinleştiren ve stabiliteyi artıran kıkırdak halka. Yaralandığında ağrı ve eklem güvensizliği yapabilir.

ENA cartilage rim at the edge of joints such as the shoulder and hip that deepens the socket and enhances stability. When injured it can cause pain and joint instability.

Lachman Testi

Lachman Test

TRDiz hafif bükülüyken kaval kemiğinin öne kaymasını değerlendiren ön çapraz bağ muayene testidir. ACL yaralanması için en duyarlı klinik testtir.

ENA clinical examination test for the anterior cruciate ligament that assesses forward translation of the tibia with the knee slightly flexed. It is the most sensitive clinical test for ACL injury.

Laktat

Lactate

TRYoğun egzersizde üretilen metabolik ürün. Kandaki düzeyi antrenman şiddetini izlemede kullanılır.

ENA metabolic product generated during intense exercise; its blood level is used to monitor training intensity.

Laktat Eşiği

Lactate Threshold

TRKanda laktatın hızla birikmeye başladığı egzersiz şiddeti. Dayanıklılık performansının önemli bir belirleyicisidir.

ENThe exercise intensity at which lactate begins to accumulate rapidly in the blood. A major determinant of endurance performance.

Laktat Mekiği

Lactate Shuttle

TRLaktatın üretildiği hücrelerden onu yakıt olarak kullanabilen hücrelere taşınmasını açıklayan kavramdır. Laktatı atık değil, hücreler arası bir enerji kaynağı olarak konumlandırır.

ENA concept describing the transport of lactate from cells where it is produced to cells that can use it as fuel. It positions lactate as an inter-cell energy source rather than a waste product.

Latissimus Dorsi

Latissimus Dorsi

TRSırtın geniş kasları olup kolu aşağı ve gövdeye doğru çeker. Yüzme, kürek ve tırmanma gibi sporlarda güçlü çekme hareketleri sağlar.

ENThe broad muscles of the back that pull the arm downward and toward the trunk. They provide powerful pulling in sports such as swimming, rowing, and climbing.

Lesser Trokanter Avülsiyonu

Lesser Trochanter Avulsion

TRİliopsoas kasının çekmesiyle küçük trokanterin büyüme plağından kopmasıdır. Genç sporcularda ani fleksiyon hareketiyle oluşur.

ENAvulsion of the lesser trochanter growth plate by the pull of the iliopsoas muscle. It occurs in young athletes during sudden flexion movements.

Lhermitte Belirtisi

Lhermitte Sign

TRBoyun öne büküldüğünde omurgadan kollara ve bacaklara yayılan elektriklenme hissidir. Servikal omurilik veya kök patolojisini düşündürür.

ENAn electric shock-like sensation that radiates down the spine into the limbs when the neck is flexed forward. It suggests cervical spinal cord or root pathology.

Lift-Off Testi

Lift-Off Test

TREl bel hizasında arkadayken avucu dirence karşı sırttan uzaklaştırarak subskapularis kasını değerlendiren testtir. Yapılamaması manşet yırtığını gösterir.

ENA test that evaluates the subscapularis muscle by lifting the palm away from the back against resistance with the hand behind the lower back. Inability to do so indicates a cuff tear.

Lisfranc Yaralanması

Lisfranc Injury

TROrta ayak ile ön ayak arasındaki tarsometatarsal eklem kompleksinin yaralanmasıdır. Ayak sırtında ağrı, şişlik ve morarmaya yol açar.

ENInjury to the tarsometatarsal joint complex between the midfoot and forefoot. It causes pain, swelling, and bruising on the top of the foot.

Log Roll Testi

Log Roll Test

TRHasta sırtüstü yatarken bacağın içe ve dışa yuvarlanmasıyla kalça eklemini değerlendiren testtir. Ağrı veya hareket farkı eklem içi patolojiyi gösterir.

ENA test that evaluates the hip joint by rolling the leg internally and externally with the patient supine. Pain or asymmetric motion indicates intra-articular pathology.

Lokal Anestezik Enjeksiyonu

Local Anesthetic Injection

TRBelirli bir bölgeyi geçici olarak uyuşturmak için yapılan ilaç enjeksiyonu. Sporda ağrıyı maskeleyerek yaralanmayı kötüleştirebileceği için dikkatle kullanılır.

ENAn injection of medication to temporarily numb a specific area. It is used cautiously in sport because masking pain can worsen an injury.

Lomber Disk Hernisi

Lumbar Disc Herniation

TRBel omurları arasındaki diskin taşarak sinir köküne baskı yapmasıdır. Bel ağrısı ile bacağa yayılan ağrı ve uyuşmaya yol açar.

ENProtrusion of a disc between the lumbar vertebrae that compresses a nerve root. It causes low back pain along with radiating pain and numbness in the leg.

Lösin

Leucine

TRKas protein sentezini güçlü şekilde tetikleyen dallı zincirli bir esansiyel amino asit. Antrenman sonrası toparlanma için anahtar besin öğesi kabul edilir.

ENA branched-chain essential amino acid that strongly triggers muscle protein synthesis. It is considered a key nutrient for post-training recovery.

M

Magnezyum

Magnesium

TREnerji metabolizması, kas fonksiyonu ve sinir iletiminde rol oynayan bir mineral. Yoğun antrenman yapan sporcularda terle kayıpları artabilir.

ENA mineral involved in energy metabolism, muscle function, and nerve transmission. Sweat losses can increase in athletes undertaking intense training.

Makrosiklus

Macrocycle

TRGenellikle bir sezon veya bir yılı kapsayan en uzun planlama birimidir. Hazırlık, yarışma ve geçiş dönemlerini bütüncül olarak içeren büyük antrenman çerçevesidir.

ENThe longest planning unit, usually spanning a season or a year. It is the overarching training framework encompassing preparation, competition, and transition periods.

Maksimal Aerobik Hız

Maximal Aerobic Speed

TRVO2max'a ulaşıldığı en düşük koşu hızıdır. Dayanıklılık antrenmanlarında interval şiddetlerini belirlemek için pratik bir referans olarak kullanılır.

ENThe lowest running speed at which VO2max is reached. It serves as a practical reference for prescribing interval intensities in endurance training.

Maksimal Kalp Hızı

Maximum Heart Rate

TRMaksimal eforda ulaşılan en yüksek kalp atım hızı. Antrenman yoğunluk bölgelerinin belirlenmesinde kullanılır.

ENThe highest heart rate reached at maximal effort; used to define training intensity zones.

Maksimal Kuvvet Antrenmanı

Maximal Strength Training

TRAz tekrarla yüksek yüklerin kullanıldığı, en yüksek kuvvet üretimini hedefleyen antrenmandır. Nöral uyumları ve kasın üretebildiği zirve kuvveti artırır.

ENTraining that uses high loads for few repetitions to target the greatest force production. It enhances neural adaptations and the peak force a muscle can produce.

Mandibula (Alt Çene) Kırığı

Mandible Fracture

TRAlt çene kemiğinin darbe sonucu kırılmasıdır. Ağrı, çiğneme güçlüğü ve diş kapanışında bozulmayla seyreder.

ENA fracture of the lower jawbone from a blow. It presents with pain, difficulty chewing, and a disturbed bite.

Manuel Terapi

Manual Therapy

TREklem ve yumuşak dokulara elle uygulanan mobilizasyon ve manipülasyon teknikleri.

ENHands-on mobilization and manipulation techniques applied to joints and soft tissues.

Manyetik Rezonans (MR)

Magnetic Resonance Imaging (MRI)

TRYumuşak dokuları (kas, tendon, bağ, kıkırdak) radyasyonsuz ayrıntılı gösteren görüntüleme yöntemi.

ENAn imaging method showing soft tissues (muscle, tendon, ligament, cartilage) in detail without radiation.

Masters Sporcu (Veteran Sporcu)

Masters Athlete

TRİleri yaş kategorilerinde yarışan ve antrenman yapan sporcular. Yaşa bağlı toparlanma, kas kaybı ve sağlık değişikliklerini göz önünde bulundurarak antrenman yaparlar.

ENAthletes who compete and train in older age categories. They train while accounting for age-related changes in recovery, muscle loss, and health.

McMurray Testi

McMurray Test

TRDiz bükülüp döndürülürken oluşan ağrı veya tıklamayla menisküs yırtığını değerlendiren testtir. Pozitif bulgu menisküs patolojisini düşündürür.

ENA test that evaluates meniscal tears by eliciting pain or a click while the knee is flexed and rotated. A positive finding suggests meniscal pathology.

Medial Plika Sendromu

Medial Plica Syndrome

TRDiz içindeki sinovyal kıvrımın (plika) tahriş olup kalınlaşmasıyla gelişen ağrılı durumdur. İç diz kapağı çevresinde ağrı ve tıklama yapar.

ENA painful condition caused by irritation and thickening of a synovial fold (plica) within the knee. It produces pain and clicking around the inner kneecap.

Mekanik İş

Mechanical Work

TRBir kuvvetin uygulandığı yönde cismi yer değiştirmesiyle yapılan iştir ve kuvvet ile yer değiştirmenin çarpımına eşittir. Egzersizde harcanan fiziksel çabanın nicel bir ölçüsüdür.

ENThe work done when a force displaces an object in its direction of application, equal to force multiplied by displacement. It is a quantitative measure of the physical effort expended in exercise.

Mekanik Verimlilik

Mechanical Efficiency

TRHarcanan toplam enerjinin ne kadarının yararlı mekanik işe dönüştüğünü gösteren orandır. Yüksek verimlilik aynı performansın daha az enerjiyle elde edilmesini sağlar.

ENThe ratio showing how much of the total energy expended is converted into useful mechanical work. High efficiency allows the same performance with less energy.

Menisküs

Meniscus

TRDiz ekleminde yük dağıtan ve darbe emen kıkırdak yapı. Ani dönme hareketleriyle yırtılabilir; ağrı, kilitlenme ve şişlik yapar.

ENCartilage structures in the knee that distribute load and absorb shock. Can tear with sudden twisting, causing pain, locking, and swelling.

Metatars Stres Kırığı

Metatarsal Stress Fracture

TRÖn ayaktaki metatars kemiklerinin tekrarlayan yüklenmeye bağlı stres kırığıdır. Yürüyüş kırığı olarak da bilinir ve ön ayak ağrısı yapar.

ENA stress fracture of the metatarsal bones in the forefoot due to repetitive loading. Also known as a march fracture, it causes forefoot pain.

Mezosiklus

Mesocycle

TRBirkaç mikrosiklustan oluşan, genellikle birkaç hafta süren ve belirli bir gelişim hedefine odaklanan antrenman bloğudur. Belirli bir uyumu geliştirmeye yönelik orta vadeli aşamadır.

ENA training block of several microcycles, usually lasting a few weeks and focused on a specific development goal. It is the mid-term phase aimed at building a particular adaptation.

Mezoterapi

Mesotherapy

TRCilt altına küçük dozlarda ilaç enjeksiyonuyla bölgesel ağrı tedavisinde kullanılabilen yöntem.

ENA technique using small intradermal/subcutaneous injections, sometimes used for localized pain management.

Mikrobesinler

Micronutrients

TRVücudun az miktarda ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineraller. Enerji üretimi, kemik sağlığı ve bağışıklık dahil sporcu performansının birçok yönü için gereklidir.

ENVitamins and minerals the body needs in small amounts. They are essential for many aspects of athlete performance, including energy production, bone health, and immunity.

Mikrosiklus

Microcycle

TRPeriyotlamanın en kısa planlama birimidir ve genellikle bir haftalık antrenmanı kapsar. Günlük yük ve toparlanmanın ayrıntılı düzenlendiği aşamadır.

ENThe shortest planning unit of periodization, typically covering one week of training. It is the level where daily load and recovery are arranged in detail.

Mitokondri Yoğunluğu

Mitochondrial Density

TRKas hücrelerindeki mitokondri sayısının ve hacminin ölçüsüdür. Aerobik antrenmanla artar ve oksidatif enerji üretim kapasitesini yükseltir.

ENA measure of the number and volume of mitochondria in muscle cells. It increases with aerobic training and raises the capacity for oxidative energy production.

Miyofasiyal Gevşetme (Foam Roller)

Myofascial Release (Foam Rolling)

TRKendi kendine bası uygulayarak kas-fasya gerginliğini azaltma ve hareket açıklığını artırma yöntemi.

ENSelf-applied pressure to reduce muscle-fascia tension and improve range of motion.

Miyokardit (Sporcu)

Myocarditis (Athlete)

TRGenellikle enfeksiyon sonrası gelişen kalp kası iltihabı. Sporcularda ritim bozukluğu ve ani kardiyak olay riski nedeniyle spora dönüş dikkatle değerlendirilir.

ENInflammation of the heart muscle, often developing after infection. Return to sport is assessed carefully in athletes due to the risk of arrhythmia and sudden cardiac events.

Miyozitis Ossifikans

Myositis Ossificans

TRKas içi kanama (hematom) sonrası anormal kemik dokusu oluşması. Genellikle ağır kontüzyon sonrası gelişir.

ENFormation of abnormal bone within muscle after a bleed (hematoma); usually follows a severe contusion.

Mobilite

Mobility

TRBir eklemin kontrollü biçimde tüm hareket açıklığında aktif olarak hareket edebilme yeteneği.

ENThe ability to actively move a joint through its full range of motion under control.

Morton Nöroması

Morton Neuroma

TRGenellikle üçüncü ve dördüncü parmaklar arasındaki sinirin kalınlaşmasıyla oluşan ağrılı durumdur. Ayak topuğunda yanma ve uyuşma hissi verir.

ENA painful condition caused by thickening of a nerve, usually between the third and fourth toes. It produces burning and numbness in the ball of the foot.

Motor Ünite

Motor Unit

TRTek bir alfa motor nöron ile onun uyardığı tüm kas liflerinden oluşan en küçük işlevsel kasılma birimidir. Bir motor nöron uyarıldığında bağlı tüm lifler birlikte kasılır.

ENThe smallest functional contractile unit, consisting of a single alpha motor neuron and all the muscle fibers it innervates. When the neuron fires, all its fibers contract together.

Motor Ünite Toplanması

Motor Unit Recruitment

TRKas kuvvetini artırmak için giderek daha fazla motor ünitenin devreye sokulmasıdır. Boyut ilkesine göre önce küçük, sonra büyük motor üniteler aktive olur.

ENThe progressive activation of additional motor units to increase muscle force. According to the size principle, smaller units are recruited first and larger units later.

MRSA Deri Enfeksiyonu

MRSA Skin Infection

TRBirçok antibiyotiğe dirençli stafilokok bakterisinin neden olduğu deri enfeksiyonu. Temas sporlarında ortak ekipman ve cilt teması yoluyla yayılabilir.

ENA skin infection caused by a strain of staph bacteria resistant to many antibiotics. It can spread in contact sports through shared equipment and skin contact.

N

Neer Testi

Neer Test

TRKol pasif olarak öne ve yukarı kaldırılırken oluşan ağrıyı değerlendiren omuz sıkışma testidir. Ağrı subakromiyal sıkışmayı düşündürür.

ENA shoulder impingement test that assesses pain elicited when the arm is passively elevated forward and upward. Pain suggests subacromial impingement.

Noble Kompresyon Testi

Noble Compression Test

TRDiz açılıp kapatılırken dış femur kondili üzerine bası uygulayarak iliotibial bant sendromunu değerlendiren testtir. Otuz derece civarında ağrı pozitiftir.

ENA test that evaluates iliotibial band syndrome by applying pressure over the lateral femoral condyle as the knee is flexed and extended. Pain around thirty degrees is a positive finding.

Nöromüsküler Antrenman

Neuromuscular Training

TRKas kontrolü, denge ve hareket kalitesini geliştiren egzersiz yaklaşımı. Yaralanmaları önlemek ve performansı artırmak için kullanılır.

ENAn exercise approach that improves muscle control, balance, and movement quality. It is used to prevent injuries and enhance performance.

Nöromüsküler Elektriksel Uyarım (NMES)

Neuromuscular Electrical Stimulation (NMES)

TRKasları elektriksel olarak kasılmaya zorlayan rehabilitasyon yöntemi. Yaralanma ya da cerrahi sonrası kas gücünü ve aktivasyonunu korumak için kullanılır.

ENA rehabilitation method that electrically forces muscles to contract. It is used to maintain muscle strength and activation after injury or surgery.

Nöromüsküler Verimlilik

Neuromuscular Efficiency

TRSinir sisteminin kasları belirli bir iş için ne kadar etkili biçimde aktive edebildiğidir. Yüksek verimlilik daha az enerjiyle daha iyi kuvvet ve koordinasyon üretir.

ENHow effectively the nervous system can activate muscles for a given task. High efficiency produces better force and coordination with less energy.

Nöromüsküler Yorgunluk

Neuromuscular Fatigue

TRSinir uyarısının kasa iletilmesi ve kasın yanıt vermesi zincirindeki bozulmaya bağlı kuvvet kaybıdır. Hem santral hem periferik bileşenleri içerir.

ENA loss of force due to disruption along the chain of transmitting nerve impulses to the muscle and the muscle responding. It includes both central and peripheral components.

O

O'Brien Testi

O'Brien Test

TRKol fleksiyon ve adduksiyonda iken avuç içi aşağı ve yukarıyken dirence karşı değerlendirilen testtir. SLAP lezyonu ve AC eklem patolojisini ayırt etmeye yardımcı olur.

ENA test performed with the arm in flexion and adduction, resisting force with the palm down then up. It helps distinguish SLAP lesions from acromioclavicular joint pathology.

Ober Testi

Ober Test

TRİliotibial bandın gerginliğini değerlendiren testtir. Hasta yan yatarken üstteki bacak abduksiyonda tutulup bırakılır; bacağın aşağı inmemesi gerginliği gösterir.

ENA test that assesses tightness of the iliotibial band. With the patient lying on their side, the upper leg is abducted and released; failure of the leg to drop indicates tightness.

Oksidatif (Aerobik) Sistem

Oxidative (Aerobic) System

TRMitokondride oksijen kullanarak karbonhidrat ve yağları parçalayıp büyük miktarda ATP üreten enerji sistemidir. Uzun süreli, düşük ve orta şiddetli aktivitelerin temelini oluşturur.

ENAn energy system that uses oxygen in the mitochondria to break down carbohydrates and fats, yielding large amounts of ATP. It underpins prolonged, low-to-moderate intensity activity.

Oksijen Açığı

Oxygen Deficit

TREgzersizin başında oksijen tüketiminin ihtiyacın altında kaldığı, farkın anaerobik kaynaklardan karşılandığı dönemdir. Açık büyüdükçe aerobik enerji üretimine geçiş gecikir.

ENThe early-exercise period in which oxygen uptake lags behind demand, with the shortfall met by anaerobic sources. A larger deficit indicates a slower transition to aerobic energy production.

Oksijen Alım Kinetiği

Oxygen Uptake Kinetics

TREgzersizin başında oksijen tüketiminin yeni gereksinim düzeyine ne kadar hızlı uyum sağladığını tanımlar. Hızlı kinetik daha iyi aerobik kondisyonu yansıtır.

ENDescribes how quickly oxygen consumption adjusts to a new demand level at the onset of exercise. Faster kinetics reflect better aerobic fitness.

Oksijen Maliyeti

Oxygen Cost

TRBelirli bir egzersiz veya hareketi gerçekleştirmek için gereken oksijen miktarıdır. Düşük maliyet daha verimli ve ekonomik bir hareket örüntüsünü yansıtır.

ENThe amount of oxygen required to perform a given exercise or movement. A lower cost reflects a more efficient and economical movement pattern.

Oksijen Nabzı

Oxygen Pulse

TRHer kalp atımı başına tüketilen oksijen miktarıdır ve oksijen tüketiminin kalp hızına oranıyla hesaplanır. Atım hacmi ve oksijen kullanımının dolaylı bir göstergesidir.

ENThe amount of oxygen consumed per heartbeat, calculated as oxygen uptake divided by heart rate. It is an indirect indicator of stroke volume and oxygen utilization.

Olekranon Bursiti

Olecranon Bursitis

TRDirsek ucundaki bursanın iltihaplanması veya sıvı birikmesiyle gelişen şişliktir. Travma veya tekrarlayan basınç sonucu oluşabilir.

ENSwelling caused by inflammation or fluid accumulation in the bursa at the tip of the elbow. It may result from trauma or repetitive pressure.

Olimpik Halter (Kondisyonda)

Olympic Weightlifting (in Conditioning)

TRKoparma ve silkme gibi halter hareketlerinin spor performansını desteklemek için kullanılmasıdır. Yüksek hızda kuvvet üretimini ve tüm vücut güç koordinasyonunu geliştirir.

ENThe use of weightlifting movements such as the snatch and clean-and-jerk to support sport performance. It develops high-velocity force production and whole-body power coordination.

Omega-3 Yağ Asitleri

Omega-3 Fatty Acids

TRBalık ve bazı bitkilerde bulunan, iltihabı azaltan esansiyel yağlar. Sporcularda kas ağrısı ve kalp sağlığı üzerine olası faydaları için incelenmektedir.

ENEssential fats found in fish and some plants that help reduce inflammation. They are studied for possible benefits on muscle soreness and heart health in athletes.

Omuz Çıkığı

Shoulder Dislocation

TRKol kemiği başının omuz yuvasından ayrılması. Temas sporlarında sık görülür ve tekrarlayabilir.

ENSeparation of the humeral head from the shoulder socket; common in contact sports and may recur.

Orbital Blowout Kırığı

Orbital Blowout Fracture

TRGöz çukuru tabanının darbe sonucu kırılmasıdır. Çift görme, göz hareketlerinde kısıtlılık ve gözün çökmesine yol açabilir.

ENA fracture of the floor of the eye socket from a blow. It can cause double vision, restricted eye movement, and a sunken eye.

Ortez

Orthosis

TREklemi desteklemek, hizalamak veya korumak için kullanılan dış cihaz (dizlik, tabanlık, ateller vb.).

ENAn external device used to support, align, or protect a joint (e.g., braces, insoles, splints).

Os Trigonum Sendromu

Os Trigonum Syndrome

TRTalusun arkasındaki aksesuar kemiğin (os trigonum) plantar fleksiyonda sıkışmasıyla oluşan arka ayak bileği ağrısıdır. Balerin ve futbolcularda görülür.

ENPosterior ankle pain caused by impingement of the accessory bone behind the talus (os trigonum) during plantar flexion. It is seen in dancers and soccer players.

Osgood-Schlatter Hastalığı

Osgood-Schlatter Disease

TRBüyüme çağındaki sporcularda diz altı kemik çıkıntısında ağrı ve şişlik. Genellikle büyüme tamamlanınca geçer.

ENPain and swelling at the bony bump below the knee in growing athletes; usually resolves once growth completes.

Osteitis Pubis

Osteitis Pubis

TRPubik simfizis ve çevre kemiğin tekrarlayan strese bağlı ağrılı inflamasyonudur. Futbolcu ve koşucularda kasık ağrısının nedenlerinden biridir.

ENA painful inflammation of the pubic symphysis and surrounding bone due to repetitive stress. It is a cause of groin pain in soccer players and runners.

Osteoartrit (Kireçlenme)

Osteoarthritis

TREklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla gelişen dejeneratif eklem hastalığı. Ağrı ve hareket kısıtlılığı yapar.

ENA degenerative joint disease from gradual cartilage wear, causing pain and restricted movement.

Osteoporoz

Osteoporosis

TRKemik yoğunluğunun azalmasıyla kırılganlığın artması. Yük taşıyan egzersiz ve beslenme koruyucudur.

ENReduced bone density leading to increased fragility; weight-bearing exercise and nutrition are protective.

Otur-Eriş Testi

Sit-and-Reach Test

TROturur pozisyonda öne uzanarak alt sırt ve hamstring esnekliğinin ölçüldüğü testtir. Esnekliğin yaygın ve standart bir saha değerlendirmesidir.

ENA test measuring lower back and hamstring flexibility by reaching forward while seated. It is a common and standardized field assessment of flexibility.

Oyuna Dönüş (Return to Play)

Return to Play

TRSporcunun yaralanma sonrası güvenle yarışmaya dönmesi için kademeli, ölçütlere dayalı karar süreci.

ENA graduated, criteria-based decision process for safely returning an athlete to competition after injury.

Ö

Ön Ayak Bileği Sıkışması

Anterior Ankle Impingement

TRAyak bileği ön kısmında kemik veya yumuşak doku çıkıntılarının dorsifleksiyonda sıkışmasıdır. Futbolcularda ön ayak bileği ağrısına yol açar.

ENImpingement of bony or soft tissue prominences at the front of the ankle during dorsiflexion. It causes anterior ankle pain, often in soccer players.

Ön Çapraz Bağ (ACL)

Anterior Cruciate Ligament (ACL)

TRDiz ekleminde tibianın öne kaymasını ve aşırı dönmeyi engelleyen ana bağ. Yön değiştirme ve sıçrama sporlarında sık yırtılır; tedavi konservatif ya da cerrahi olabilir.

ENThe main knee ligament preventing forward translation and excessive rotation of the tibia. Commonly torn in cutting and jumping sports; treatment may be conservative or surgical.

Ön Çekmece Testi (Ayak Bileği)

Anterior Drawer Test (Ankle)

TRTopuk öne çekilerek ön talofibular bağın gevşekliğini değerlendiren testtir. Aşırı öne kayma dış ayak bileği bağ yaralanmasını gösterir.

ENA test that assesses laxity of the anterior talofibular ligament by pulling the heel forward. Excessive forward movement indicates a lateral ankle ligament injury.

Ön Çekmece Testi (Diz)

Anterior Drawer Test (Knee)

TRDiz 90 derece bükülüyken kaval kemiğinin öne çekilmesiyle ön çapraz bağı değerlendiren testtir. Aşırı öne kayma ACL yetmezliğini gösterir.

ENA test that evaluates the anterior cruciate ligament by pulling the tibia forward with the knee flexed to 90 degrees. Excessive forward movement indicates ACL insufficiency.

Özgüllük (SAID İlkesi)

Specificity (SAID Principle)

TRVücudun kendisine uygulanan belirli talebe özgü biçimde uyum sağladığını ifade eden ilkedir. Antrenmanın sporun veya hedefin gereksinimlerini taklit etmesi gerektiğini vurgular.

ENA principle stating that the body adapts specifically to the particular demand imposed on it. It emphasizes that training should mimic the requirements of the sport or goal.

P

Panner Hastalığı

Panner Disease

TRÇocuklarda dirsekteki kapitellumun avasküler nekrozudur. Dış dirsek ağrısı ve hareket kısıtlılığıyla seyreder.

ENAvascular necrosis of the capitellum in the elbow in children. It presents with lateral elbow pain and restricted motion.

Para-Sporcu

Para-Athlete

TRFiziksel, görsel ya da zihinsel engeli olan ve uyarlanmış spor yapan sporcular. Sınıflandırma, ekipman ve sağlık açısından özel ihtiyaçları vardır.

ENAthletes with a physical, visual, or intellectual impairment who compete in adapted sport. They have special needs regarding classification, equipment, and health.

Patella Alta

Patella Alta

TRDiz kapağının normalden daha yüksek konumda olmasıdır. Patellar instabilite ve çıkık riskini artıran yapısal bir özelliktir.

ENA condition in which the kneecap sits higher than normal. It is a structural feature that increases the risk of patellar instability and dislocation.

Patella Çıkığı

Patellar Dislocation

TRDiz kapağının (patella) eklemdeki olukten genellikle dışa doğru yerinden çıkmasıdır. Ani dönme veya darbe sonucu oluşabilir.

ENDisplacement of the kneecap (patella) out of its groove, usually laterally. It can occur after a sudden twisting motion or a direct blow.

Patellar Endişe Testi

Patellar Apprehension Test

TRDiz kapağı dışa doğru itildiğinde hastanın çıkık korkusuyla kasılmasını değerlendiren testtir. Patella instabilitesini gösterir.

ENA test that assesses the patient's guarded reaction and fear of dislocation when the kneecap is pushed laterally. It indicates patellar instability.

Patellar Sürtünme Testi

Patellar Grind Test

TRHasta dizini gererken diz kapağına aşağı bası uygulanarak değerlendirilen testtir. Ağrı veya sürtünme hissi patellofemoral patolojiyi gösterir.

ENA test performed by applying downward pressure on the kneecap while the patient extends the knee. Pain or a grinding sensation indicates patellofemoral pathology.

Patellar Tendinopati (Jumper's Knee)

Patellar Tendinopathy (Jumper's Knee)

TRDiz kapağı tendonunun aşırı sıçrama yüküne bağlı ağrılı dejenerasyonu. Eksantrik egzersizle tedavi edilir.

ENPainful degeneration of the patellar tendon from repetitive jumping load; treated with eccentric exercise.

Patellar Tendon Rüptürü

Patellar Tendon Rupture

TRDiz kapağı ile kaval kemiği arasındaki patellar tendonun yırtılmasıdır. Diz kapağının yukarı kaymasına ve diz uzatmasının kaybına yol açar.

ENA rupture of the patellar tendon between the kneecap and the shinbone. It causes the kneecap to migrate upward and loss of knee extension.

Patellofemoral Ağrı Sendromu

Patellofemoral Pain Syndrome

TRDiz kapağı çevresinde, merdiven ve çömelmeyle artan ön diz ağrısı. Kalça ve uyluk kası güçlendirme ile düzelir.

ENAnterior knee pain around the kneecap, worsened by stairs and squatting. Improves with hip and thigh muscle strengthening.

Pektoralis Majör Rüptürü

Pectoralis Major Rupture

TRGöğüs kasının, sıklıkla bench press sırasında, koldan koparak yırtılmasıdır. Göğüs ve omuz ön yüzünde ağrı, şişlik ve şekil bozukluğuyla seyreder.

ENA tear of the chest muscle, often during bench press, avulsing from the arm. It presents with pain, swelling, and deformity at the front of the chest and shoulder.

Periferik Yorgunluk

Peripheral Fatigue

TRKas lifi ve sinir-kas kavşağı düzeyinde, kasılma mekanizmasındaki bozulmalardan kaynaklanan yorgunluktur. Metabolit birikimi ve uyarı-kasılma eşleşmesinin aksamasıyla ilişkilidir.

ENFatigue originating at the muscle fiber and neuromuscular junction, caused by impairment of the contractile mechanism. It is linked to metabolite accumulation and disrupted excitation-contraction coupling.

Periost (Kemik Zarı)

Periosteum

TRKemiğin dış yüzeyini saran, kanlanma ve onarımda görev alan zar. Tekrarlayan yüklenmeyle iltihaplanarak ağrıya yol açabilir.

ENThe membrane covering the outer surface of bone, involved in blood supply and repair. It can become inflamed with repetitive loading and cause pain.

Periyodizasyon

Periodization

TRAntrenman yükünün, performansı zirveye taşımak ve yaralanmayı önlemek için dönemlere bölünerek planlanması.

ENStructuring training load into planned phases to peak performance and reduce injury risk.

Peroneal Tendinopati

Peroneal Tendinopathy

TRDış ayak bileğindeki peroneal tendonların aşırı kullanıma bağlı ağrılı dejenerasyonudur. Dış ayak bileği ve ayak kenarında ağrı yapar.

ENPainful degeneration of the peroneal tendons on the outer ankle due to overuse. It causes pain along the lateral ankle and outer foot.

Peroneal Tendon Subluksasyonu

Peroneal Tendon Subluxation

TRDış ayak bileğindeki peroneal tendonların kanaldan kayarak yer değiştirmesidir. Ayak bileğinin dış tarafında tıklama ve instabilite hissi verir.

ENDisplacement of the peroneal tendons from their groove on the outer ankle. It causes clicking and a sense of instability on the lateral ankle.

Pes Anserinus Bursiti

Pes Anserine Bursitis

TRDizin iç-alt kısmındaki pes anserinus bursasının iltihaplanmasıdır. İç diz altında ağrı ve hassasiyetle seyreder.

ENInflammation of the pes anserine bursa on the inner lower part of the knee. It presents with pain and tenderness below the inner knee.

Phalen Testi

Phalen Test

TREl bilekleri tam fleksiyonda bir dakika tutularak median sinir basısını değerlendiren testtir. Parmaklarda uyuşma karpal tünel sendromunu düşündürür.

ENA test that assesses median nerve compression by holding the wrists in full flexion for one minute. Numbness in the fingers suggests carpal tunnel syndrome.

Piriformis Sendromu

Piriformis Syndrome

TRKalçadaki piriformis kasının siyatik siniri sıkıştırmasına bağlı ağrı ve uyuşmadır. Kalçadan bacağa yayılan ağrı yapabilir.

ENPain and numbness caused by the piriformis muscle in the buttock compressing the sciatic nerve. It can produce pain radiating from the buttock down the leg.

Pivot Shift Testi

Pivot Shift Test

TRDiz hareket ettirilirken kaval kemiğinin ani sıçraması veya yer değiştirmesini değerlendiren ACL muayene testidir. Pozitif test rotasyonel instabiliteyi gösterir.

ENAn ACL examination test that assesses sudden subluxation or shift of the tibia as the knee is moved. A positive test indicates rotational instability.

Plank Dayanıklılık Testi

Plank Endurance Test

TRPlank pozisyonunun mümkün olduğunca uzun süre korunmasıyla gövde kas dayanıklılığının ölçüldüğü testtir. Korenin izometrik dayanıklılığını pratik biçimde değerlendirir.

ENA test measuring trunk muscular endurance by holding a plank position as long as possible. It practically assesses the isometric endurance of the core.

Plantar Fasiit

Plantar Fasciitis

TRAyak tabanındaki bağ dokusunun iltihabı. İlk adımlarda topuk ağrısıyla belirgindir; germe ve yük yönetimiyle iyileşir.

ENInflammation of the connective tissue on the sole of the foot. Marked by heel pain on the first steps; improves with stretching and load management.

Plazma Hacmi Genişlemesi

Plasma Volume Expansion

TRDayanıklılık antrenmanına erken bir uyum olarak kan plazma hacminin artmasıdır. Atım hacmini yükseltir ve ısı düzenlemesine yardımcı olur.

ENAn early adaptation to endurance training in which blood plasma volume increases. It raises stroke volume and aids thermoregulation.

Pliometrik Antrenman

Plyometric Training

TRKasın hızlı gerilip kasılmasına dayanan, patlayıcı güç ve sıçrama kapasitesini artıran egzersizler.

ENExercises based on rapid muscle stretch-shortening cycles to develop explosive power and jump capacity.

PNF Germe

PNF Stretching

TRKas kasılması ve gevşemesini birleştiren, esnekliği etkili artıran ileri germe yöntemi.

ENAn advanced stretching method combining muscle contraction and relaxation to effectively increase flexibility.

Popliteus Tendinopatisi

Popliteus Tendinopathy

TRDiz arkasındaki popliteus kasının tendonunun aşırı kullanıma bağlı ağrılı durumudur. Yokuş aşağı koşan sporcularda dış arka diz ağrısı yapar.

ENA painful condition of the popliteus tendon behind the knee due to overuse. It causes posterolateral knee pain in athletes who run downhill.

Posterior Dirsek Sıkışması

Posterior Elbow Impingement

TRDirseğin tam açılması sırasında olekranonun fossa içinde sıkışmasıyla oluşan arka dirsek ağrısıdır. Atıcılarda ve jimnastikçilerde görülür.

ENPosterior elbow pain caused by impingement of the olecranon within its fossa during full extension. It is seen in throwers and gymnasts.

Posterior Sag Belirtisi

Posterior Sag Sign

TRDiz 90 derece bükülüyken kaval kemiğinin yer çekimiyle geriye düşmesini değerlendiren bulgudur. PCL yaralanmasını gösterir.

ENA finding in which the tibia drops backward under gravity with the knee flexed to 90 degrees. It indicates a PCL injury.

Posterolateral Köşe Yaralanması

Posterolateral Corner Injury

TRDizin arka-dış köşesindeki bağ ve tendon yapılarının yaralanmasıdır. Sıklıkla çapraz bağ yaralanmalarına eşlik eder ve rotasyonel instabilite yapar.

ENInjury to the ligamentous and tendinous structures at the posterolateral corner of the knee. It often accompanies cruciate ligament injuries and causes rotational instability.

Posterolateral Rotatuar İnstabilite Testi

Lateral Pivot Shift Test (Elbow)

TRDirsek bükülüp açılırken valgus ve supinasyon kuvveti uygulanarak posterolateral instabiliteyi değerlendiren testtir. Çıkık veya endişe pozitiftir.

ENA test that assesses posterolateral instability of the elbow by applying valgus and supination force while flexing and extending it. Subluxation or apprehension is a positive finding.

Press (TFCC) Testi

Press Test (TFCC)

TRHasta oturup el bileğine yük binecek şekilde sandalyeden kalkarken oluşan ulnar taraf ağrısını değerlendiren testtir. TFCC yaralanmasını gösterir.

ENA test that assesses ulnar-sided pain when the patient pushes up from a chair, loading the wrist. It indicates a TFCC injury.

Probiyotikler

Probiotics

TRBağırsak sağlığını destekleyen yararlı canlı mikroorganizmalar. Sporcularda bağışıklık ve sindirim sorunlarını azaltmaya yardımcı olabilecekleri için incelenir.

ENBeneficial live microorganisms that support gut health. They are studied in athletes for potential help in reducing immune and digestive problems.

Proksimal Hamstring Avülsiyonu

Proximal Hamstring Avulsion

TRHamstring tendonlarının oturma kemiğindeki yapışma yerinden kopmasıdır. Kalça altında ani ağrı ve morarmayla seyreder.

ENAvulsion of the hamstring tendons from their attachment at the ischial tuberosity. It presents with sudden pain and bruising in the lower buttock.

Propriosepsiyon

Proprioception

TRVücudun eklem ve uzuvlarının konumunu algılama duyusu. Denge ve yaralanma önleme rehabilitasyonunun temelidir.

ENThe body's sense of joint and limb position. A cornerstone of balance and injury-prevention rehabilitation.

PRP (Trombositten Zengin Plazma)

Platelet-Rich Plasma (PRP)

TRHastanın kendi kanından elde edilen, iyileşmeyi destekleyebilen trombosit yoğun enjeksiyon tedavisi.

ENAn injection therapy derived from the patient's own blood, concentrated in platelets to support healing.

Q

Q Açısı

Q-Angle

TRKalçadan diz kapağına ve diz kapağından tibiaya çizilen hatların oluşturduğu açıdır. Diz kapağının çekilme yönünü ve patellofemoral yüklenmeyi etkileyen biyomekanik bir ölçüttür.

ENThe angle formed by lines drawn from the hip to the kneecap and from the kneecap to the tibia. It is a biomechanical measure affecting the kneecap's line of pull and patellofemoral loading.

R

Rabdomiyoliz

Rhabdomyolysis

TRAşırı eforla kas hücrelerinin yıkımı ve içeriğinin kana karışması. Böbrekleri tehdit eden ciddi bir durumdur.

ENBreakdown of muscle cells from extreme effort, releasing contents into the blood; a serious, kidney-threatening condition.

Radius Başı Kırığı

Radial Head Fracture

TRÖnkol kemiklerinden radiusun dirsekteki başının kırığıdır. Genellikle açık ele düşme sonucu oluşur ve dirsek hareketlerini kısıtlar.

ENA fracture of the head of the radius at the elbow. It usually results from a fall onto an outstretched hand and restricts elbow motion.

Reaktif Kuvvet İndeksi

Reactive Strength Index

TRSıçrama yüksekliğinin yer temas süresine oranıyla hesaplanan, reaktif gücü gösteren ölçüttür. Gerilme-kısalma döngüsünü hızlı kullanma yeteneğini değerlendirir.

ENA measure of reactive power calculated as jump height divided by ground contact time. It evaluates the ability to use the stretch-shortening cycle rapidly.

Rehabilitasyon

Rehabilitation

TRYaralanma sonrası işlevi ve performansı kademeli olarak geri kazandıran yapılandırılmış egzersiz ve tedavi süreci.

ENA structured exercise and treatment process that gradually restores function and performance after injury.

Rektus Femoris Zorlanması

Rectus Femoris Strain

TRUyluk ön kasını oluşturan rektus femorisin lif yırtığıdır. Şut veya sprint sırasında uyluk ön yüzünde ağrı yapar.

ENA fiber tear of the rectus femoris, part of the front thigh muscle. It causes pain in the front of the thigh during kicking or sprinting.

Retrokalkaneal Bursit

Retrocalcaneal Bursitis

TRAşil tendonu ile topuk kemiği arasındaki bursanın iltihaplanmasıdır. Topuğun arkasında ağrı ve şişlikle seyreder.

ENInflammation of the bursa between the Achilles tendon and the heel bone. It presents with pain and swelling at the back of the heel.

RICE Protokolü

RICE Protocol

TRAkut yaralanmada dinlenme, buz, kompresyon ve elevasyon ilkeleri. Güncel yaklaşımda yüke göre erken hareket de önerilir.

ENRest, Ice, Compression, Elevation principles for acute injury. Current approaches also favor early, load-appropriate movement.

Rotator Manşet

Rotator Cuff

TROmuz ekleminin stabilitesini sağlayan dört kas-tendon grubu. Fırlatma sporcularında zedelenme ve sıkışma sık görülür.

ENThe four muscle-tendon group stabilizing the shoulder. Injury and impingement are common in overhead/throwing athletes.

Röntgen

X-ray (Radiography)

TRKemik kırık ve hizalanmasını gösteren temel görüntüleme yöntemi. Yumuşak doku için sınırlıdır.

ENA basic imaging method showing bone fractures and alignment; limited for soft tissue.

S

Sakroiliak Eklem Disfonksiyonu

Sacroiliac Joint Dysfunction

TRLeğen kemiği ile omurga arasındaki sakroiliak eklemin anormal hareket veya inflamasyonudur. Bel altı ve kalçada ağrıya yol açar.

ENAbnormal movement or inflammation of the sacroiliac joint between the pelvis and spine. It causes pain in the lower back and buttock.

Santral Yorgunluk

Central Fatigue

TRMerkezi sinir sisteminin kaslara giden uyarı çıkışını azaltmasından kaynaklanan performans düşüşüdür. Motor komutun zayıflamasıyla istemli kas aktivasyonu kısıtlanır.

ENA decline in performance arising from reduced central nervous system drive to the muscles. Weakening of the motor command limits voluntary muscle activation.

Sarkomer

Sarcomere

TRKasın temel kasılma birimi olup aktin ve miyozin filamentlerinin düzenli dizilimiyle iki Z çizgisi arasında yer alır. Filamentlerin kayması bu birimi kısaltarak kuvvet üretir.

ENThe basic contractile unit of muscle, located between two Z-lines with an ordered arrangement of actin and myosin filaments. Sliding of the filaments shortens this unit to generate force.

Sarkopeni

Sarcopenia

TRYaşla ilişkili kas kütlesi ve gücü kaybı. Direnç antrenmanı ve yeterli protein ile yavaşlatılır.

ENAge-related loss of muscle mass and strength; slowed by resistance training and adequate protein.

Scheuermann Hastalığı

Scheuermann Disease

TRErgenlik döneminde omur cisimlerinin kama şeklinde gelişmesine bağlı sırt kamburluğudur. Sırt ağrısı ve yapısal kifoza neden olur.

ENA rounding of the upper back caused by wedge-shaped development of the vertebral bodies during adolescence. It causes back pain and structural kyphosis.

Scour Testi

Hip Scour Test

TRKalça bükülüyken farklı yönlere döndürülüp bası uygulanarak eklem içi patolojiyi değerlendiren testtir. Ağrı veya tıklama labrum veya kıkırdak hasarını gösterir.

ENA test that evaluates intra-articular pathology by applying compression and rotating the flexed hip through different positions. Pain or clicking indicates labral or cartilage damage.

Seans Algılanan Zorluk (Session-RPE)

Session RPE

TRBir antrenman seansının algılanan zorluğunun seans süresiyle çarpılmasıyla elde edilen iç yük ölçütüdür. Antrenman yükünü pratik biçimde izlemek için yaygın kullanılır.

ENAn internal load measure obtained by multiplying the perceived difficulty of a session by its duration. It is widely used to practically monitor training load.

Servikal Disk Hernisi

Cervical Disc Herniation

TRBoyun omurları arasındaki diskin taşarak sinir kökü veya omuriliğe baskı yapmasıdır. Boyun ağrısı ile kola yayılan ağrı ve uyuşma yapabilir.

ENProtrusion of a disc between the neck vertebrae that compresses a nerve root or the spinal cord. It can cause neck pain along with radiating arm pain and numbness.

Servikal Disk Sendromu

Cervical Disc Syndrome

TRBoyun diskinin dejenerasyon veya taşmasına bağlı boyun ve kol semptomları bütünüdür. Boyun ağrısı, sertlik ve kola yayılan belirtilerle seyreder.

ENA complex of neck and arm symptoms due to degeneration or protrusion of a cervical disc. It presents with neck pain, stiffness, and radiating symptoms into the arm.

Servikal Zorlanma

Cervical Strain

TRBoyun kas ve bağlarının ani zorlanma veya gerilmeye bağlı yaralanmasıdır. Boyun ağrısı, sertlik ve hareket kısıtlılığı yapar.

ENAn injury of the neck muscles and ligaments due to sudden strain or stretching. It causes neck pain, stiffness, and limited movement.

Sesamoidit

Sesamoiditis

TRBaşparmak altındaki sesamoid kemiklerin ve çevre dokunun ağrılı inflamasyonudur. Ayak ön kısmında yük binmesiyle artan ağrı yapar.

ENA painful inflammation of the sesamoid bones beneath the big toe and surrounding tissue. It causes pain in the ball of the foot that worsens with weight-bearing.

Sever Hastalığı

Sever's Disease

TRÇocuk sporcularda topuk büyüme plağının aşırı kullanıma bağlı ağrısı (kalkaneal apofizit).

ENOveruse pain of the heel growth plate in child athletes (calcaneal apophysitis).

Sıcak Çarpması (Egzersiz İlişkili)

Exertional Heat Stroke

TRYoğun eforda vücut sıcaklığının tehlikeli düzeye çıkması. Acil soğutma gerektiren, hayatı tehdit eden bir durumdur.

ENA life-threatening rise in body temperature during intense effort. Requires immediate cooling.

Sıcaklık Tükenmesi (Isı Yorgunluğu)

Heat Exhaustion

TRAşırı sıcakta sıvı ve elektrolit kaybına bağlı gelişen halsizlik, baş dönmesi ve bulantıyla seyreden bir tablo. Tedavi edilmezse ısı çarpmasına ilerleyebilir.

ENA condition of weakness, dizziness, and nausea caused by fluid and electrolyte loss in extreme heat. If untreated, it can progress to heat stroke.

Sıkıştırma Testi (Sindesmoz)

Squeeze Test (Syndesmosis)

TRBaldırın orta seviyesinde tibia ve fibula sıkıştırıldığında ayak bileğinde ağrı oluşmasını değerlendiren testtir. Yüksek ayak bileği burkulmasını gösterir.

ENA test that assesses ankle pain when the tibia and fibula are squeezed together at mid-calf. It indicates a high ankle (syndesmotic) sprain.

Sinovit

Synovitis

TREklem iç zarının (sinovyum) iltihabı. Eklemde şişlik, ısı artışı ve ağrı yapar.

ENInflammation of the joint lining (synovium), causing swelling, warmth, and pain in the joint.

Sinovyal Sıvı

Synovial Fluid

TREklem boşluğunu dolduran, sürtünmeyi azaltan ve kıkırdağı besleyen kaygan sıvı. Eklem hareketinin düzgün ve ağrısız olmasını sağlar.

ENThe slippery fluid filling the joint cavity that reduces friction and nourishes cartilage. It allows smooth and pain-free joint movement.

Siyatik

Sciatica

TRSiyatik sinirin tahrişine bağlı, kalçadan bacağa yayılan ağrı, uyuşma veya güçsüzlük.

ENPain, numbness, or weakness radiating from the buttock down the leg due to sciatic nerve irritation.

Skafoid Kayma (Watson) Testi

Scaphoid Shift Test

TREl bileği hareket ettirilirken skafoid tüberküle bası uygulayarak skafolunat instabiliteyi değerlendiren testtir. Tıklama ve ağrı pozitiftir.

ENA test that assesses scapholunate instability by applying pressure to the scaphoid tubercle while moving the wrist. A clunk and pain are positive findings.

Skafoid Kırığı

Scaphoid Fracture

TREl bileği kemiklerinden skafoidin kırığıdır. Açık ele düşme sonrası oluşur ve kanlanmasının zayıf olması nedeniyle kaynamama riski yüksektir.

ENA fracture of the scaphoid, one of the wrist bones. It occurs after a fall onto an outstretched hand and carries a high risk of non-union due to its poor blood supply.

Skapular Diskinezi

Scapular Dyskinesis

TRKürek kemiğinin hareket ve konumunda görülen anormal değişikliktir. Omuz ağrısı ve sıkışma sendromlarına zemin hazırlayabilir.

ENAbnormal alteration in the movement and position of the shoulder blade. It can predispose to shoulder pain and impingement syndromes.

Skolyoz

Scoliosis

TROmurganın yana doğru eğriliği. Sporcuda postür, solunum ve performans değerlendirmesinde göz önüne alınır.

ENSideways curvature of the spine; relevant to posture, breathing, and performance assessment in athletes.

Skuat Sıçraması

Squat Jump

TRStatik çömelme pozisyonundan karşı hareket olmadan yapılan dikey sıçrama testidir. Elastik enerji katkısı olmadan saf konsantrik bacak gücünü ölçer.

ENA vertical jump test performed from a static squat position without a countermovement. It measures pure concentric leg power without the contribution of elastic energy.

SLAP Lezyonu

SLAP Lesion

TROmuz eklem dudağının (labrum) üst kısmının yırtığı. Fırlatma sporcularında ağrı ve güç kaybı yapar.

ENA tear of the upper part of the shoulder labrum; causes pain and weakness in throwing athletes.

Slump Testi

Slump Test

TRHasta otururken omurga, boyun ve bacak fleksiyona getirilerek sinir gerginliğini değerlendiren testtir. Bacağa yayılan ağrı nöral gerginlik veya disk patolojisini gösterir.

ENA test that assesses neural tension by flexing the spine, neck, and leg while the patient is seated. Pain radiating into the leg indicates neural tension or disc pathology.

Sodyum Bikarbonat

Sodium Bicarbonate

TRKan tamponlama kapasitesini artırarak anaerobik performansa katkı sağlayabilen ergojenik madde.

ENAn ergogenic substance that may aid anaerobic performance by increasing the blood's buffering capacity.

Soğuk Su Daldırma

Cold Water Immersion

TRYoğun efor sonrası ağrı ve algılanan yorgunluğu azaltmak için soğuk suya girme yöntemi.

ENImmersion in cold water after intense effort to reduce soreness and perceived fatigue.

Soleus

Soleus

TRGastroknemiusun altında yer alan derin baldır kası. Ayakta durma ve uzun süreli yürümede ayak bileğini stabilize etmede önemli rol oynar.

ENThe deep calf muscle lying beneath the gastrocnemius. It plays an important role in stabilizing the ankle during standing and prolonged walking.

Soleus Zorlanması

Soleus Strain

TRBaldırın derin soleus kasının lif yırtığıdır. Genellikle yavaş başlayan, koşuyla artan baldır ağrısı yapar.

ENA fiber tear of the deep soleus muscle of the calf. It typically causes gradual-onset calf pain that worsens with running.

Solunum Değişim Oranı (RER)

Respiratory Exchange Ratio

TRÜretilen karbondioksitin tüketilen oksijene oranıdır ve baskın yakıt kaynağını gösterir. Değerin 0,70'e yakın olması yağ, 1,00'e yakın olması karbonhidrat kullanımını işaret eder.

ENThe ratio of carbon dioxide produced to oxygen consumed, indicating the dominant fuel source. A value near 0.70 reflects fat use and near 1.00 reflects carbohydrate use.

Speed Testi

Speed Test

TRKol öne uzatılmış ve avuç yukarı bakarken dirence karşı kaldırma sırasında biseps tendonunu değerlendiren testtir. Ön omuz ağrısı biseps patolojisini gösterir.

ENA test that evaluates the biceps tendon during resisted forward elevation with the arm extended and palm up. Anterior shoulder pain indicates biceps pathology.

Spirometri

Spirometry

TRAkciğer hacim ve hava akımını ölçen solunum testi. Egzersiz astımı değerlendirmesinde kullanılır.

ENA breathing test measuring lung volumes and airflow; used to evaluate exercise-induced asthma.

Spondilolistezis

Spondylolisthesis

TRBir omurun alttaki omur üzerinde öne kayması. Bel ağrısı ve bazen sinir basısı yapabilir.

ENForward slippage of one vertebra over the one below; can cause back pain and sometimes nerve compression.

Spondiloliz

Spondylolysis

TRBel omurunun arka kemik yapısında (pars) stres kırığı. Jimnastik ve fırlatma gibi aşırı geriye eğilme sporlarında görülür.

ENA stress fracture of the posterior vertebral bone (pars) in the lower back; seen in hyperextension sports like gymnastics.

Spor İçeceği ve Sodyum

Sports Drink and Sodium

TREgzersiz sırasında sıvı, karbonhidrat ve sodyum gibi elektrolitleri sağlayan içecekler. Sodyum, sıvı emilimini ve terle kaybedilen elektrolitlerin yerine konmasını destekler.

ENBeverages providing fluid, carbohydrate, and electrolytes such as sodium during exercise. Sodium supports fluid absorption and replacement of electrolytes lost in sweat.

Spor Masajı

Sports Massage

TRKas gerginliğini azaltmaya ve toparlanmaya yardımcı olabilen, yumuşak dokulara uygulanan masaj teknikleri.

ENSoft-tissue massage techniques that may help reduce muscle tension and support recovery.

Sporcu Fıtığı (Athletic Pubalgia)

Athletic Pubalgia (Sports Hernia)

TRKasık bölgesindeki yumuşak dokuların kronik zorlanmasına bağlı ağrı. Klasik fıtıktan farklıdır.

ENChronic groin pain from strain of the soft tissues of the lower abdomen/groin; distinct from a classic hernia.

Sporcu Kalbi

Athlete's Heart

TRDüzenli yoğun antrenmana fizyolojik uyum olarak kalpte gelişen büyüme ve verim artışı. Hastalıktan ayırt edilmesi gerekir.

ENPhysiological cardiac enlargement and efficiency from regular intense training. Must be distinguished from disease.

Sporcu Proteinürisi / Hematürisi

Athlete Proteinuria / Hematuria

TRYoğun egzersiz sonrası idrarda geçici protein ya da kan görülmesi. Genellikle iyi huyludur ve dinlenmeyle düzelir, ancak kalıcıysa değerlendirme gerekir.

ENThe temporary appearance of protein or blood in the urine after intense exercise. It is usually benign and resolves with rest, but persistent findings require evaluation.

Sporcu Sağlık Taraması

Pre-Participation Screening

TRSpora başlamadan önce risk taşıyan durumları belirlemek için yapılan tıbbi değerlendirme (öykü, muayene, EKG vb.).

ENMedical evaluation before sport participation (history, examination, ECG, etc.) to identify at-risk conditions.

Sporcu Uykusu

Athlete Sleep

TRToparlanma, performans ve yaralanma önlemede kritik rol oynayan uyku süresi ve kalitesi.

ENSleep duration and quality, which play a critical role in recovery, performance, and injury prevention.

Sporda NSAİİ (Steroid Dışı Antiinflamatuarlar)

NSAIDs in Sport

TRAğrı ve iltihabı azaltmak için kullanılan steroid dışı ilaçlar. Sık kullanımı mide, böbrek ve doku iyileşmesi açısından riskler taşıyabilir.

ENNon-steroidal medications used to reduce pain and inflammation. Frequent use can carry risks for the stomach, kidneys, and tissue healing.

Sprint İnterval Antrenmanı

Sprint Interval Training

TRÇok kısa maksimal sprintlerin uzun dinlenmelerle tekrarlandığı yüksek şiddetli interval yöntemidir. Anaerobik gücü ve aerobik kapasiteyi kısa sürelerde geliştirebilir.

ENA high-intensity interval method repeating very short maximal sprints with long recoveries. It can improve anaerobic power and aerobic capacity within short timeframes.

Sprint Testi (10-40 m)

Sprint Test (10-40 m)

TRBelirli kısa mesafelerin en kısa sürede koşulmasıyla hızlanma ve maksimal hızın ölçüldüğü testtir. Mesafe ara süreleri hızlanma ve hız fazlarını ayrı ayrı değerlendirir.

ENA test measuring acceleration and maximal speed by running set short distances in the shortest time. Split times at intervals evaluate the acceleration and top-speed phases separately.

Spurling Testi

Spurling Test

TRBaş ağrılı tarafa eğilip hafif baskı uygulanarak servikal sinir kökü basısını değerlendiren testtir. Kola yayılan ağrı radikülopatiyi gösterir.

ENA test that evaluates cervical nerve root compression by tilting the head toward the painful side and applying gentle pressure. Pain radiating into the arm indicates radiculopathy.

Statik Germe

Static Stretching

TRBir kasın belli bir pozisyonda süreli olarak gerilmesi. Genellikle egzersiz sonrası tercih edilir.

ENHolding a muscle in a lengthened position for a sustained time; usually preferred after exercise.

Sternoklaviküler Eklem Yaralanması

Sternoclavicular Joint Injury

TRKöprücük kemiğinin göğüs kemiğiyle birleştiği eklemin burkulma veya çıkığıdır. Posterior çıkıklar nadir ama ciddi olabilir.

ENA sprain or dislocation of the joint where the collarbone meets the breastbone. Posterior dislocations are rare but can be serious.

Stinger (Burner) Sendromu

Stinger (Burner) Syndrome

TRBoyun ve omuza gelen darbeyle brakial pleksusun geçici zedelenmesidir. Kola yayılan kısa süreli yanma, uyuşma ve güçsüzlük yapar.

ENA transient injury of the brachial plexus from a blow to the neck and shoulder. It causes brief burning, numbness, and weakness radiating down the arm.

Stork (Tek Ayak Hiperekstansiyon) Testi

Stork Test

TRTek ayak üzerinde dururken belin geriye doğru bükülmesiyle bel ağrısını değerlendiren testtir. Ağrı spondilolizi veya faset patolojisini düşündürür.

ENA test that assesses low back pain by extending the spine backward while standing on one leg. Pain suggests spondylolysis or facet pathology.

Stres Kırığı

Stress Fracture

TRTekrarlayan yüklenmeyle kemikte oluşan küçük çatlaklar. Antrenman yükünün ani artışı ve düşük kemik yoğunluğu risk faktörüdür.

ENSmall bone cracks from repetitive loading. Sudden increases in training load and low bone density are risk factors.

Su Toplaması (Blister)

Blister

TRTekrarlayan sürtünme sonucu deri katmanları arasında sıvı dolu kabarcık oluşması. Sporcularda ayaklarda ve ellerde sıktır ve enfeksiyon kapısı olabilir.

ENA fluid-filled bubble that forms between skin layers due to repetitive friction. It is common on the feet and hands of athletes and can become a site of infection.

Subakromiyal Sıkışma Sendromu

Subacromial Impingement Syndrome

TRKol kaldırıldığında rotator manşet tendonlarının akromiyon altında sıkışmasıyla oluşan omuz ağrısı tablosudur. Tekrarlayan baş üstü hareketlerde sık görülür.

ENShoulder pain caused by compression of the rotator cuff tendons beneath the acromion during arm elevation. It is common in repetitive overhead activities.

Subluksasyon

Subluxation

TREklem yüzeylerinin kısmî olarak yerinden kayması. Tam çıkıktan daha hafiftir ancak tekrarlayabilir.

ENPartial displacement of joint surfaces; milder than a full dislocation but can recur.

Submaksimal Egzersiz Testi

Submaximal Exercise Test

TRMaksimal eforun altında kontrollü yüklerle yapılan ve aerobik kapasiteyi dolaylı olarak tahmin eden testtir. Yüksek riskli kişiler için güvenli bir değerlendirme seçeneğidir.

ENA test performed with controlled loads below maximal effort to indirectly estimate aerobic capacity. It is a safer assessment option for higher-risk individuals.

Subungual Hematom

Subungual Hematoma

TRTırnak altına travma sonrası kan birikmesidir. Ağrılı bası ve tırnakta morarmayla seyreder; sporcularda sık görülür.

ENAn accumulation of blood beneath a nail following trauma. It presents with painful pressure and discoloration of the nail, and is common in athletes.

Suprascapular Nöropati

Suprascapular Neuropathy

TRSuprascapular sinirin sıkışması veya zedelenmesidir. Omuz arka-üst ağrısı ve dış rotasyon güçsüzlüğüyle seyreder; voleybolcularda görülür.

ENCompression or injury of the suprascapular nerve. It presents with posterosuperior shoulder pain and external rotation weakness, and is seen in volleyball players.

Supraspinatus

Supraspinatus

TRRotator manşetin bir parçası olan, kolu yana kaldırmaya başlatan ve omuz başını stabilize eden kas. Tekrarlayan baş üstü hareketlerde sık zedelenir.

ENA rotator cuff muscle that initiates lifting the arm to the side and stabilizes the shoulder head. It is frequently injured with repetitive overhead movements.

Süper Setler

Supersets

TRİki egzersizin arada dinlenmeden ardışık olarak yapıldığı antrenman düzenidir. Antrenman yoğunluğunu ve zaman verimliliğini artırmak için kullanılır.

ENA training arrangement in which two exercises are performed back-to-back without rest in between. It is used to increase training density and time efficiency.

Süperkompansasyon

Supercompensation

TRYeterli toparlanma sonrası vücudun önceki performans düzeyinin üzerine çıkması ilkesi.

ENThe principle whereby, after adequate recovery, the body rebuilds above its previous performance level.

Sürat

Speed

TRBir hareketi ya da yer değiştirmeyi en kısa sürede gerçekleştirme yeteneği.

ENThe ability to perform a movement or cover distance in the shortest possible time.

Sürat-Çeviklik-Hızlılık (SAQ)

Speed-Agility-Quickness (SAQ)

TRDoğrusal hız, yön değiştirme ve hızlı tepki yeteneklerini birlikte geliştiren antrenman yaklaşımıdır. Spora özgü hareket verimliliğini artırmaya odaklanır.

ENA training approach that develops linear speed, change of direction, and rapid reaction together. It focuses on improving sport-specific movement efficiency.

Sürtünme Tahrişi (Chafing)

Chafing

TRCilt ile cilt ya da giysi arasındaki tekrarlayan sürtünmenin yol açtığı kızarıklık ve tahriş. Uzun mesafe sporcularında sık görülür.

ENRedness and irritation caused by repetitive rubbing of skin against skin or clothing. It is common in long-distance athletes.

Ş

Şin Splint (Medial Tibial Stres Sendromu)

Shin Splints (Medial Tibial Stress Syndrome)

TRKaval kemiği iç kenarında, koşu ve sıçramayla artan aşırı kullanım ağrısı. Yük yönetimi ile düzelir.

ENOveruse pain along the inner shin, worsened by running and jumping; improves with load management.

T

T-Testi

T-Test

TRİleri koşu, yana kayma ve geri koşuyu içeren T şeklindeki bir parkurda çevikliğin ölçüldüğü testtir. Çok yönlü hareket ve yön değiştirme yeteneğini değerlendirir.

ENAn agility test measured on a T-shaped course involving forward running, lateral shuffling, and backpedaling. It assesses multidirectional movement and change-of-direction ability.

Takviye Kontaminasyonu

Supplement Contamination

TRBesin takviyelerinin etikette belirtilmeyen yasaklı maddelerle istemeden kirlenmesi. Sporcuların farkında olmadan doping ihlali yaşamasına yol açabilir.

ENThe unintended contamination of dietary supplements with banned substances not listed on the label. It can cause athletes to commit doping violations unknowingly.

Talar Tilt Testi

Talar Tilt Test

TRAyak bileğine içe doğru açılma kuvveti uygulanarak kalkaneofibular bağı değerlendiren testtir. Aşırı açılma dış bağ instabilitesini gösterir.

ENA test that evaluates the calcaneofibular ligament by applying an inversion force to the ankle. Excessive tilt indicates lateral ligament instability.

Talus Osteokondral Lezyonu

Osteochondral Lesion of the Talus

TRAyak bileğindeki talus kemiğinin kıkırdak ve altındaki kemiğin hasarıdır. Genellikle ayak bileği burkulması sonrası kalıcı ağrı ve kilitlenme yapar.

ENDamage to the cartilage and underlying bone of the talus in the ankle. It often follows an ankle sprain and causes persistent pain and locking.

Tamponlama Kapasitesi

Buffering Capacity

TRVücudun yüksek şiddetli egzersizde biriken asidik ürünleri nötralize ederek pH dengesini koruma yeteneğidir. Yüksek kapasite anaerobik eforların daha uzun sürdürülmesini sağlar.

ENThe body's ability to neutralize acidic byproducts that accumulate during high-intensity exercise, maintaining pH balance. A high capacity allows anaerobic efforts to be sustained longer.

Tanısal Ultrason

Diagnostic Ultrasound

TRKas-tendon yapılarını gerçek zamanlı ve dinamik değerlendiren, girişimlere de rehberlik eden görüntüleme.

ENImaging that evaluates muscle-tendon structures in real time and dynamically, and guides procedures.

Tapering (Yük Azaltma)

Tapering

TRÖnemli bir yarış öncesi antrenman yükünün kademeli azaltılarak performansın zirveye taşınması.

ENGradually reducing training load before a key competition to peak performance.

Tarsal Koalisyon

Tarsal Coalition

TRAyak arka kemikleri arasında anormal kemik, kıkırdak veya fibröz birleşmedir. Hareket kısıtlılığı, ağrı ve tekrarlayan ayak bileği burkulmalarına yol açar.

ENAn abnormal bony, cartilaginous, or fibrous union between the bones of the hindfoot. It causes restricted motion, pain, and recurrent ankle sprains.

Taurin

Taurine

TRKas ve sinir dokusunda yüksek yoğunlukta bulunan bir amino asit benzeri bileşik. Enerji içeceklerine eklenir ve performans üzerine etkileri araştırılmaktadır.

ENAn amino-acid-like compound found in high concentrations in muscle and nerve tissue. It is added to energy drinks, and its effects on performance are under investigation.

Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TUE)

Therapeutic Use Exemption (TUE)

TRTıbbi bir durumun tedavisi için yasaklı bir maddenin kullanımına izin veren resmi onay. Belirli koşulların karşılanmasını ve belgelendirmeyi gerektirir.

ENAn official approval allowing use of a banned substance to treat a medical condition. It requires meeting specific criteria and providing documentation.

Tek Bacak Sıçrama Testi

Single-Leg Hop Test

TRTek bacak üzerinde sıçrama mesafesini ölçerek alt ekstremite gücü ve fonksiyonel simetriyi değerlendiren testtir. Spora dönüş kararında kullanılır.

ENA test that measures single-leg hopping distance to assess lower limb strength and functional symmetry. It is used in return-to-sport decisions.

Tekrarlı Sprint Testi (RAST)

Repeated Sprint Test (RAST)

TRKısa dinlenmelerle yapılan ardışık maksimal sprintlerle anaerobik güç ve yorgunluğun ölçüldüğü testtir. Sprintler arası performans düşüşünden yorgunluk indeksi hesaplanır.

ENA test measuring anaerobic power and fatigue through consecutive maximal sprints with short rests. A fatigue index is calculated from the performance decline across sprints.

Tekrarlı Sprint Yeteneği Antrenmanı

Repeated Sprint Ability Training

TRKısa dinlenmelerle ardışık maksimal sprintlerin tekrarlanmasına yönelik antrenmandır. Takım sporlarında performansı sürdürme ve hızlı toparlanma kapasitesini geliştirir.

ENTraining aimed at repeating consecutive maximal sprints with short recoveries. It develops the capacity to sustain performance and recover quickly in team sports.

Temel (Aerobik) Antrenman

Base (Aerobic) Training

TRDüşük ve orta şiddette uzun süreli sürdürülen, aerobik temeli güçlendiren antrenman dönemidir. Sonraki yoğun antrenmanlar için fizyolojik altyapıyı oluşturur.

ENA training period of prolonged low-to-moderate intensity that strengthens the aerobic base. It builds the physiological foundation for subsequent intense training.

Tempo Koşusu

Tempo Run

TRLaktat eşiğine yakın, rahat ama zorlayıcı bir tempoda sürdürülen koşu antrenmanıdır. Eşik hızını ve laktat temizleme kapasitesini geliştirmeyi amaçlar.

ENA running session sustained at a comfortably hard pace near the lactate threshold. It aims to improve threshold pace and lactate clearance capacity.

Tendinopati

Tendinopathy

TRTekrarlayan yüklenmeye bağlı tendon dejenerasyonu ve ağrısı. Kademeli yükleme ve egzersiz temelli rehabilitasyonla tedavi edilir.

ENOveruse-related tendon degeneration and pain. Managed with progressive loading and exercise-based rehabilitation.

Tendon

Tendon

TRKası kemiğe bağlayan ve kas kuvvetini iskelete ileten güçlü bağ dokusu. Aşırı kullanımda tendinopati ya da kopma görülebilir.

ENStrong connective tissue that attaches muscle to bone and transmits muscle force to the skeleton. Overuse can lead to tendinopathy or rupture.

Tendon Sertliği

Tendon Stiffness

TRBir tendonun yüklenme altında uzamaya gösterdiği direncin ölçüsüdür. Yüksek sertlik kuvvetin daha verimli iletilmesini ve elastik enerji geri dönüşünü destekler.

ENA measure of a tendon's resistance to lengthening under load. High stiffness supports more efficient force transmission and elastic energy return.

TENS (Transkutanöz Elektriksel Sinir Uyarımı)

TENS (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation)

TRDeri üzerinden düşük voltajlı elektrik akımı vererek ağrıyı azaltmayı amaçlayan rehabilitasyon yöntemi. Ağrı sinyallerini değiştirerek geçici rahatlama sağlar.

ENA rehabilitation method that delivers low-voltage electrical current through the skin to reduce pain. It provides temporary relief by modifying pain signals.

Tensiyomiyografi

Tensiomyography

TRKasın elektriksel uyarıya verdiği mekanik yanıtın ölçülerek kasılma özelliklerinin değerlendirildiği yöntemdir. Kas tonusu, yorgunluk ve toparlanma durumunu izlemek için kullanılır.

ENA method evaluating contractile properties by measuring a muscle's mechanical response to electrical stimulation. It is used to monitor muscle tone, fatigue, and recovery status.

Terapötik Ultrason

Therapeutic Ultrasound

TRSes dalgalarıyla derin dokuda ısı ve mekanik etki oluşturarak iyileşmeyi desteklemeyi amaçlayan tedavi yöntemi. Yumuşak doku yaralanmalarında kullanılır.

ENA treatment method that uses sound waves to create heat and mechanical effects in deep tissue to support healing. It is used in soft tissue injuries.

Termoregülasyon

Thermoregulation

TRVücudun iç sıcaklığını dengede tutma mekanizması. Sıcakta egzersiz performansı ve güvenliği için kritiktir.

ENThe body's regulation of core temperature; critical for performance and safety during exercise in the heat.

TFCC Yaralanması

Triangular Fibrocartilage Complex Injury

TREl bileğinin ulnar tarafındaki üçgen fibrokıkırdak kompleksinin yaralanmasıdır. El bileğinin dış tarafında ağrı ve tıklama hissine yol açar.

ENInjury to the triangular fibrocartilage complex on the ulnar side of the wrist. It causes pain and clicking on the outer side of the wrist.

Thessaly Testi

Thessaly Test

TRHasta tek bacak üzerinde dururken dizini hafif büküp gövdesini döndürerek menisküs yırtığını araştıran testtir. Eklem hattı ağrısı veya takılma pozitiftir.

ENA test in which the patient stands on one leg with the knee slightly flexed and rotates the body to assess meniscal tears. Joint line pain or catching is a positive finding.

Thomas Testi

Thomas Test

TRKalça fleksör kaslarının kısalığını değerlendiren testtir. Bir diz göğse çekilirken diğer uyluğun masadan kalkması fleksör gerginliğini gösterir.

ENA test that assesses tightness of the hip flexor muscles. While one knee is pulled to the chest, lifting of the opposite thigh from the table indicates flexor tightness.

Thompson Testi

Thompson Test

TRHasta yüzükoyun yatarken baldır sıkıldığında ayağın plantar fleksiyona gelmemesini değerlendiren testtir. Yanıtsızlık Aşil tendon rüptürünü gösterir.

ENA test in which the calf is squeezed with the patient prone to observe plantar flexion of the foot. Absence of movement indicates Achilles tendon rupture.

Tırnak Altı Hematom

Subungual Hematoma

TRTırnak altında kan birikmesi; genellikle tekrarlayan darbe ya da uygunsuz ayakkabıdan kaynaklanır. Koşucularda ayak tırnaklarında sık görülür.

ENA collection of blood under the nail, usually from repetitive impact or ill-fitting shoes. It is common on the toenails of runners.

Tibia Stres Kırığı

Tibial Stress Fracture

TRKaval kemiğinin tekrarlayan yüklenmeye bağlı stres kırığıdır. Koşucularda lokalize tibia ağrısı ve hassasiyetle seyreder.

ENA stress fracture of the shinbone due to repetitive loading. It presents with localized tibial pain and tenderness in runners.

Tibialis Posterior Tendon Disfonksiyonu

Posterior Tibial Tendon Dysfunction

TRAyak kemerini destekleyen tibialis posterior tendonunun yetersizliğidir. İlerleyici düztabanlık ve iç ayak bileği ağrısına yol açar.

ENInsufficiency of the posterior tibial tendon that supports the arch of the foot. It leads to progressive flatfoot and pain on the inner ankle.

Tinel Belirtisi

Tinel Sign

TRBir sinir üzerine hafifçe vurulduğunda dağılım alanında karıncalanma hissi oluşmasıdır. Sinir sıkışması veya iyileşmesini gösterebilir.

ENA tingling sensation in the distribution of a nerve elicited by lightly tapping over it. It can indicate nerve compression or regeneration.

Tinel Belirtisi (Tarsal Tünel)

Tarsal Tunnel Tinel Test

TRİç ayak bileğindeki tibial sinir üzerine vurulduğunda ayak tabanına yayılan karıncalanmayı değerlendiren testtir. Tarsal tünel sendromunu gösterir.

ENA test that assesses tingling radiating into the sole when tapping over the tibial nerve at the inner ankle. It indicates tarsal tunnel syndrome.

Toparlanma

Recovery

TRAntrenman sonrası vücudun onarılması ve uyum sağlaması süreci. Uyku, beslenme ve dinlenmeyi kapsar.

ENThe process of the body repairing and adapting after training; includes sleep, nutrition, and rest.

Toparlanma Kalp Hızı

Heart Rate Recovery

TREgzersiz bitiminden sonra kalp hızının düşme hızı. Kardiyovasküler uygunluğun bir göstergesidir.

ENThe rate at which heart rate falls after exercise; an indicator of cardiovascular fitness.

Tork (Eklem Momenti)

Torque (Joint Moment)

TRBir eklem etrafında dönme üreten kuvvetin döndürme etkisidir ve kuvvet ile kuvvet kolunun çarpımına eşittir. Kasların eklemde üretebildiği döndürücü etkiyi nicelendirir.

ENThe rotational effect of a force producing rotation about a joint, equal to force multiplied by its moment arm. It quantifies the turning effect muscles can produce at a joint.

Transversus Abdominis

Transversus Abdominis

TRKarın duvarının en derin kası olup gövde ve omurgayı içeriden destekleyen bir kuşak gibi çalışır. Kor stabilitesi için önemlidir.

ENThe deepest abdominal muscle that works like an internal belt to support the trunk and spine. It is important for core stability.

Trapez Kası

Trapezius

TRBoyun ve üst sırtı kaplayan, kürek kemiğini hareket ettiren ve stabilize eden büyük kas. Postür ve omuz hareketlerinde önemlidir.

ENA large muscle covering the neck and upper back that moves and stabilizes the shoulder blade. It is important in posture and shoulder movements.

Trendelenburg Testi

Trendelenburg Test

TRTek ayak üzerinde dururken karşı taraf pelvisin düşüp düşmediğini değerlendiren testtir. Pelvisin düşmesi kalça abduktör kaslarının zayıflığını gösterir.

ENA test that assesses whether the opposite side of the pelvis drops while standing on one leg. A dropping pelvis indicates weakness of the hip abductor muscles.

Triseps

Triceps

TRKolun arkasındaki, dirseği düzleştiren üç başlı kas. İtme hareketlerinde ve kolun gerilmesinde temel rol oynar.

ENThe three-headed muscle at the back of the upper arm that straightens the elbow. It plays a central role in pushing movements and extending the arm.

Triseps Tendinopatisi

Triceps Tendinopathy

TRTriseps kasının dirsekteki yapışma tendonunun aşırı kullanıma bağlı ağrılı dejenerasyonudur. Arka dirsekte ağrıyla seyreder.

ENPainful degeneration of the triceps tendon at its elbow attachment due to overuse. It presents with pain at the back of the elbow.

Trokanterik Bursit

Trochanteric Bursitis

TRUyluk kemiğinin dış çıkıntısı (büyük trokanter) üzerindeki bursanın iltihaplanmasıdır. Kalçanın dış yüzünde ağrı ve hassasiyetle seyreder.

ENInflammation of the bursa over the outer prominence of the thighbone (greater trochanter). It presents with pain and tenderness on the outer side of the hip.

Troklear Oluk Displazisi

Trochlear Dysplasia

TRDiz kapağının kaydığı femoral oluğun yapısal sığlığı veya düzensizliğidir. Tekrarlayan patella çıkıklarına zemin hazırlar.

ENA structural shallowness or irregularity of the femoral groove in which the kneecap glides. It predisposes to recurrent patellar dislocations.

Turf Toe (Başparmak Zorlanması)

Turf Toe

TRAyak başparmağı ekleminin aşırı yukarı bükülmeyle zorlanması. Sert zeminli sporlarda sık görülür.

ENA sprain of the big toe joint from excessive upward bending; common on hard playing surfaces.

Tükenmeye Kadar Geçen Süre

Time to Exhaustion

TRSabit bir yükte egzersizin sürdürülebildiği toplam süredir. Dayanıklılık ve yorgunluğa direncin laboratuvarda değerlendirilmesinde kullanılan bir performans ölçütüdür.

ENThe total time exercise can be sustained at a constant load. It is a performance measure used in the laboratory to assess endurance and resistance to fatigue.

U

Uyarıcılar (Doping)

Stimulants (Doping)

TRUyanıklığı ve agresifliği artıran, yorgunluk algısını azaltan yasaklı maddeler. Kalp ritmi bozuklukları ve aşırı ısınma gibi tehlikeli etkilere yol açabilirler.

ENBanned substances that increase alertness and aggression and reduce the perception of fatigue. They can cause dangerous effects such as heart rhythm disturbances and overheating.

Uyarlanan Direnç

Accommodating Resistance

TRLastik bant veya zincir gibi araçlarla hareket boyunca direncin değiştirildiği yüklenme yöntemidir. Kuvvet eğrisinin güçlü bölgelerinde daha fazla yük sağlar.

ENA loading method in which resistance varies through the range of motion using tools such as bands or chains. It provides greater load in the stronger regions of the strength curve.

Uyluk Hematomu

Thigh Hematoma

TRUyluk kasları içinde travma sonrası kan birikmesidir. Şişlik, ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açar.

ENAn accumulation of blood within the thigh muscles following trauma. It causes swelling, pain, and restricted movement.

Uzunluk-Gerilim İlişkisi

Length-Tension Relationship

TRBir kasın ürettiği aktif gerilimin başlangıç boyuna bağlı olduğunu açıklar. Aktin ve miyozinin örtüşmesinin en uygun olduğu orta boyda maksimal kuvvet üretilir.

ENExplains that the active tension a muscle produces depends on its starting length. Maximal force is generated at an intermediate length where actin-myosin overlap is optimal.

Ü

Üç Fazlı Antrenman (Triphasic)

Triphasic Training

TRKas kasılmasının eksantrik, izometrik ve konsantrik fazlarına ayrı ayrı odaklanan antrenman sistemidir. Her fazı vurgulayarak kuvvet ve patlayıcılığı aşamalı geliştirmeyi amaçlar.

ENA training system that focuses separately on the eccentric, isometric, and concentric phases of muscle contraction. By emphasizing each phase it aims to progressively develop strength and explosiveness.

V

Valgus Ekstansiyon Aşırı Yüklenme Testi

Valgus Extension Overload Test

TRDirsek hızla gerilirken valgus stresi uygulanarak posterior sıkışmayı değerlendiren testtir. Atıcılarda arka dirsek ağrısını ortaya çıkarır.

ENA test that assesses posterior impingement by applying valgus stress as the elbow is rapidly extended. It reproduces posterior elbow pain in throwers.

Valgus Stres Testi

Valgus Stress Test

TRDize içe doğru açılma kuvveti uygulayarak iç yan bağı (MCL) değerlendiren testtir. İç eklem aralığında açılma MCL yaralanmasını gösterir.

ENA test that evaluates the medial collateral ligament (MCL) by applying an inward angulating force to the knee. Opening of the inner joint space indicates MCL injury.

Varus Stres Testi

Varus Stress Test

TRDize dışa doğru açılma kuvveti uygulayarak dış yan bağı (LCL) değerlendiren testtir. Dış eklem aralığında açılma LCL yaralanmasını gösterir.

ENA test that evaluates the lateral collateral ligament (LCL) by applying an outward angulating force to the knee. Opening of the outer joint space indicates LCL injury.

Ventilasyon Hacmi (Dakika Ventilasyonu)

Minute Ventilation

TRBir dakikada akciğerlere giren ve çıkan toplam hava hacmidir; tidal hacim ile solunum sıklığının çarpımına eşittir. Egzersiz şiddeti arttıkça belirgin biçimde yükselir.

ENThe total volume of air moving in and out of the lungs per minute, equal to tidal volume multiplied by breathing frequency. It rises markedly as exercise intensity increases.

Ventilatuar Eşik

Ventilatory Threshold

TRSolunumun egzersiz şiddetiyle hızla arttığı nokta. Dayanıklılık antrenman bölgelerini belirlemede kullanılır.

ENThe point where ventilation rises sharply with exercise intensity; used to set endurance training zones.

VO₂max (Maksimal Oksijen Tüketimi)

VO₂max

TRVücudun egzersiz sırasında kullanabileceği en yüksek oksijen miktarı. Aerobik dayanıklılığın temel göstergesidir.

ENThe maximum amount of oxygen the body can use during exercise. The key indicator of aerobic endurance.

Vücut Kompozisyonu

Body Composition

TRVücudun yağ, kas ve diğer dokular oranı. Spor branşına özgü hedeflerle değerlendirilir; yalnız kiloya bakılmaz.

ENThe proportion of fat, muscle, and other tissues in the body. Assessed against sport-specific goals rather than weight alone.

Vücut Yağ Yüzdesi

Body Fat Percentage

TRVücut ağırlığının yağdan oluşan oranı. Branşa özgü hedeflerle değerlendirilir.

ENThe proportion of body weight made up of fat; assessed against sport-specific goals.

W

WADA Yasaklı Listesi

WADA Prohibited List

TRDünya Anti-Doping Ajansının sporda yasakladığı madde ve yöntemlerin resmi listesi. Düzenli olarak güncellenir ve sporcular için bağlayıcıdır.

ENThe official list of substances and methods banned in sport by the World Anti-Doping Agency. It is updated regularly and is binding for athletes.

Whey (Peynir Altı Suyu) Proteini

Whey Protein

TRSütten elde edilen, hızlı sindirilen ve lösinden zengin yüksek kaliteli bir protein. Egzersiz sonrası kas protein sentezini hızla artırmak için sık kullanılır.

ENA high-quality, rapidly digested protein derived from milk and rich in leucine. It is commonly used to quickly boost muscle protein synthesis after exercise.

Whiplash (Kamçı) Yaralanması

Whiplash Injury

TRBoynun ani ileri-geri savrulmasıyla oluşan boyun yumuşak doku yaralanmasıdır. Boyun ağrısı, sertlik ve baş ağrısıyla seyreder.

ENA soft tissue neck injury caused by sudden back-and-forth movement of the neck. It presents with neck pain, stiffness, and headache.

Wilson Testi

Wilson Test

TRDiz iç rotasyonda iken gerilip ağrının oluşması, dış rotasyonda ise kaybolmasını değerlendiren testtir. Femur kondilinde osteokondritis dissekansı düşündürür.

ENA test in which pain occurs as the internally rotated knee is extended and resolves with external rotation. It suggests osteochondritis dissecans of the femoral condyle.

Windlass Testi

Windlass Test

TRBaşparmağın yukarı bükülmesiyle plantar fasyaya gerginlik verilerek topuk ağrısını değerlendiren testtir. Ağrı plantar fasiiti gösterir.

ENA test that assesses heel pain by extending the big toe to place tension on the plantar fascia. Pain indicates plantar fasciitis.

Wingate Testi

Wingate Test

TR30 saniyelik maksimal bisiklet eforuyla anaerobik güç ve kapasiteyi ölçen laboratuvar testi.

ENA laboratory test measuring anaerobic power and capacity through 30 seconds of maximal cycling.

Y

Y-Denge Testi

Y-Balance Test

TRTek bacak üzerinde dururken diğer bacakla üç yöne uzanma mesafesini ölçerek dinamik dengeyi değerlendiren testtir. Yaralanma riskini öngörmede kullanılır.

ENA test that measures dynamic balance by reaching in three directions with one leg while standing on the other. It is used to predict injury risk.

Yağ Adaptasyonu

Fat Adaptation

TRVücudun yakıt olarak yağ kullanma kapasitesini artırmak için uygulanan beslenme ve antrenman yaklaşımı. Genellikle düşük karbonhidratlı diyetlerle ilişkilendirilir.

ENA nutrition and training approach aimed at increasing the body's capacity to use fat as fuel. It is often associated with low-carbohydrate diets.

Yakıt Stratejisi

Fueling Strategy

TRBir etkinlik öncesi, sırası ve sonrasında karbonhidrat ve sıvı alımını planlayan beslenme yaklaşımı. Enerji depolarını korumak ve performansı sürdürmek için tasarlanır.

ENA nutrition approach that plans carbohydrate and fluid intake before, during, and after an event. It is designed to maintain energy stores and sustain performance.

Yavaşlama Mekaniği

Deceleration Mechanics

TRSporcunun hareket sırasında hızını kontrollü biçimde azaltma biçimidir. Etkili eksantrik kuvvet üretimi gerektirir ve yön değiştirme ile yaralanma önlemede kritiktir.

ENThe way an athlete reduces speed in a controlled manner during movement. It requires effective eccentric force production and is critical for change of direction and injury prevention.

Yer Temas Süresi

Ground Contact Time

TRKoşu veya sıçrama sırasında ayağın yerle temas halinde kaldığı süredir. Kısa temas süresi genellikle daha iyi koşu ekonomisi ve elastik geri dönüşle ilişkilidir.

ENThe duration the foot remains in contact with the ground during running or jumping. Shorter contact time is generally associated with better running economy and elastic return.

Yer Tepki Kuvveti

Ground Reaction Force

TRVücut zemine kuvvet uyguladığında zeminin eşit ve zıt yönde uyguladığı tepki kuvvetidir. Sıçrama, koşu ve iniş hareketlerinin biyomekanik analizinde temel ölçüttür.

ENThe reaction force the ground exerts equally and oppositely when the body applies force to it. It is a fundamental measure in the biomechanical analysis of jumping, running, and landing.

Yergason Testi

Yergason Test

TRDirsek bükülüyken önkolun dirence karşı dışa döndürülmesiyle biseps tendonunu değerlendiren testtir. Ön omuz ağrısı biseps patolojisini gösterir.

ENA test that evaluates the biceps tendon by resisted supination of the forearm with the elbow flexed. Anterior shoulder pain indicates biceps pathology.

Yo-Yo Testi

Yo-Yo Intermittent Recovery Test

TRAralıklı koşu ile takım sporlarına özgü dayanıklılığı ölçen saha testi.

ENA field test of intermittent-running endurance specific to team sports.

Yorgunluk İndeksi

Fatigue Index

TRTekrarlı yüksek şiddetli efor sırasında performansın ne kadar düştüğünü gösteren niceliktir. Anaerobik dayanıklılığı ve yorgunluğa direnci değerlendirmede kullanılır.

ENA measure of how much performance declines during repeated high-intensity effort. It is used to assess anaerobic endurance and resistance to fatigue.

Yön Değiştirme

Change of Direction

TRÖnceden planlanmış bir hareket sırasında hızla yön değiştirme yeteneğidir. Frenleme, dengeleme ve yeniden hızlanma becerisini gerektiren temel bir performans bileşenidir.

ENThe ability to rapidly change direction during a preplanned movement. It is a key performance component requiring deceleration, stabilization, and reacceleration.

Yük Azaltma Haftası (Deload)

Deload Week

TRAntrenman hacim veya şiddetinin planlı olarak azaltıldığı toparlanma odaklı dönemdir. Birikmiş yorgunluğu gidererek sonraki gelişime zemin hazırlar.

ENA recovery-focused period in which training volume or intensity is planned to be reduced. It dissipates accumulated fatigue and sets the stage for subsequent progress.

Yüksek Ayak Bileği Burkulması (Sindesmoz)

High Ankle Sprain (Syndesmosis Injury)

TRKaval ve baldır kemiğini bağlayan sindesmoz bağlarının zorlanması. İyileşmesi klasik burkulmadan daha uzun sürer.

ENInjury to the syndesmosis ligaments connecting the tibia and fibula; recovery is longer than a typical sprain.

Yüksek İrtifa Akciğer Ödemi (HAPE)

High-Altitude Pulmonary Edema (HAPE)

TRYüksek irtifada akciğerlerde sıvı birikimiyle nefes darlığı ve öksürüğe yol açan ciddi bir durum. Acil iniş ve tıbbi tedavi gerektirir.

ENA serious condition in which fluid accumulates in the lungs at high altitude, causing breathlessness and cough. It requires urgent descent and medical treatment.

Yüksek İrtifa Beyin Ödemi (HACE)

High-Altitude Cerebral Edema (HACE)

TRYüksek irtifada beyinde şişmeyle bilinç bulanıklığı ve denge kaybına yol açan hayatı tehdit eden bir durum. Hemen iniş ve acil tedavi gerektirir.

ENA life-threatening condition of brain swelling at high altitude causing confusion and loss of balance. It requires immediate descent and emergency treatment.

Yüksek Şiddetli İnterval Antrenman (HIIT)

High-Intensity Interval Training (HIIT)

TRKısa, yüksek şiddetli efor ile dinlenme dönemlerinin tekrarlandığı verimli antrenman yöntemi.

ENAn efficient training method alternating short bouts of high-intensity effort with recovery periods.

Yükseklik Antrenmanı

Altitude Training

TRDüşük oksijenli yüksek rakımda antrenmanla kanın oksijen taşıma kapasitesini artırma yöntemi.

ENTraining at low-oxygen high altitude to enhance the blood's oxygen-carrying capacity.

Yürüyüş Döngüsü

Gait Cycle

TRBir ayağın yere temasından aynı ayağın bir sonraki temasına kadar geçen tam yürüyüş örüntüsüdür. Duruş ve salınım fazlarına ayrılarak hareket analizinde kullanılır.

ENThe complete walking pattern from one foot's contact with the ground to the next contact of the same foot. It is divided into stance and swing phases for movement analysis.

Yürüyüş Yeniden Eğitimi

Gait Retraining

TRKoşu ya da yürüme tekniğini değiştirerek yüklenmeyi azaltmayı amaçlayan rehabilitasyon süreci. Aşırı kullanım yaralanmalarını önlemeye yardımcı olabilir.

ENA rehabilitation process that aims to reduce loading by modifying running or walking technique. It can help prevent overuse injuries.

Z

Zigomatik (Elmacık Kemiği) Kırığı

Zygomatic Fracture

TRYanak ve elmacık kemiğini oluşturan zigomanın darbe sonucu kırılmasıdır. Yüz asimetrisi, şişlik ve göz altında morarmayla seyreder.

ENA fracture of the cheekbone (zygoma) from a blow. It presents with facial asymmetry, swelling, and bruising below the eye.